ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਲੋਭਮੋਹਅਹੰਮੇਵਕੈਅਸਾਧਸਾਧਸਤਧਰਮਦਇਆਰਥਸੰਤੋਖਕੈ।
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਭ ਮੋਹ ਤੇ ਹਉਮੈਂ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਸਾਧ ਭੈੜਾ ਮਨਮੁਖ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਸਤ੍ਯ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਸਿਰ ਰਹਿਣਾ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਯਾ ਨਾ ਹਾਰਨੀ ਤਥਾ ਧਰਮ ਇਸ਼ਟ ਵਲੋਂ ਮੂੰਹ ਨਾ ਫੇਰਣਾਵਾ ਫਰਜ਼ ਪਛਾਨਣਾ ਅਰੁ ਐਸਾ ਹੀ ਦਇਆਰਥ ਸੰਤੋਖ = ਦਯਾ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਅਰਥ ਵਾਸਤਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਰਖਣਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਕਰ ਕੇ ਸਾਧ ਭਲਾ ਪੁਰਖ = ਗੁਰਮੁਖ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Self-willed persons remain engrossed in vices like lust, anger, greed, attachment, pride, whereas Guru-conscious persons are kind, sympathetic and contented.
ਗੁਰਮਤਿਸਾਧਸੰਗਭਾਵਨੀਭਗਤਿਭਾਇਦੁਰਮਤਿਕੈਅਸਾਧਸੰਗਦੁਖਦੋਖਕੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਸਾਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਓਸ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿਖੇ ਬੈਠਿਆਂ ਭਾਵਨੀ ਭੌਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਰਮਤਿ ਵਿਖੇ ਵਰਤਣ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਅਸਾਧ ਭੈੜਾ ਮਨਮੁਖ ਪ੍ਰਵਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਓਸ ਦੀ ਸਗਤ ਦੋਖ ਕੈ ਦੁਖ = ਦੋਖਾਂ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਦੁਖ = ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
In the company of saintly persons, one attains faith, love and devotion; whereas in the company of base and fake people, one gets pain, suffering and base wisdom.
ਜਨਮਮਰਨਗੁਰਚਰਨਸਰਨਿਬਿਨੁਮੋਖਪਦਚਰਨਕਮਲਚਿਤਚੋਖਕੈ।
ਸੋ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਬਿਨਾਂ ਅਸਾਧ ਤਾਂ ਜਨਮ ਮਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਚਰਣ ਕਮਲ ਚਿਤ ਰਿਦੇ ਅੰਦਰ ਚੋਖ ਕੈ ਚੁਸ ਕੇ ਚੁੰਮ ਕੇ, ਭਾਵ ਪਿਆਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਸਾਧ ਮੋਖ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Without the refuge of the True Guru self-oriented persons fall in the cycle of birth and death. Obedient Sikhs of the Guru drink deep the nectar of Guru's words, imbibe them in their heart and thus achieve salvation.
ਗਿਆਨਅੰਸਹੰਸਗਤਿਗੁਰਮੁਖਿਬੰਸਬਿਖੈਦੁਕ੍ਰਿਤਸੁਕ੍ਰਿਤਖੀਰਨੀਰਸੋਖਪੋਖਕੈ।੨੮੭।
ਤਾਂ ਤੇ ਪੁਰਖ, ਗੁਰਮੁਖ ਬੰਸ ਵਿਖੇ ਹੰਸ ਗਤਿ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਬਿਬੇਕੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰ ਕੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਭਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕਰਣੀ ਰੂਪ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਭਾਵ ਵਿਖੇ ਵਰਤਦਿਆਂ ਗਿਆਨ ਅੰਸ ਸਰੂਪੀ ਖੀਰ ਦੁਧ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਪੋਖ ਕੈ ਅਪਣੀ ਪਾਲਨਾ ਜੀਵਨ ਉੱਨਤੀ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਦੁਕ੍ਰਿਤ ਅਸਾਧਾਂ ਭੈੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਦੁਖਦਾਈ ਕਰਣੀ ਪਾਪ ਮਈ ਆਚਰਣ ਰੂਪ ਨੀਰ ਪਾਣੀ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਸ ਕੂੜ ਹੈ ਓਸ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਸਿੱਟੇ। ਇਸ ਤੁਕ ਦੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਵਤ ਭੀ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕੇਦ ਹਨ ਪਰ ਅਸਾਂ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕਢੇ ਨੂੰ ਗੌਰਵਤਾ ਸਮਝੀ ਹੈ ॥੨੮੭॥
In the clan of Guru-conscious persons, knowledge is clean and invaluable like swans. Just as a swan is capable of separating milk from water, so do the Guru-oriented Sikhs discard all that is base and feel satiated with superior deeds. (287)