ੴਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ॥
One Oankar, the primal energy, realized through the grace of divine preceptor
ਪਉੜੀ੧
ਸਾਇਰਵਿਚਹੁਨਿਕਲੈਕਾਲਕੂਟੁਤੈਅੰਮ੍ਰਿਤਵਾਣੀ।
ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ (ਦੋ) ਵੰਨਗੀਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਸਨ, ਇਕ ਕਾਲਕੂਟ (ਵਿਖ) ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ (ਭਾਵ ਮੁੰਢ ਦੁਹਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਹੈ)।
Deadly poison and nectar both were churned out of the ocean.
ਉਤਖਾਧੈਮਰਿਮੁਕੀਐਉਤੁਖਾਧੈਹੋਇਅਮਰੁਪਰਾਣੀ।
ਪਹਿਲੀ ਦੇ ਖਾਧਿਆਂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਰਕੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Taking poison, one, dies whereas taking the other, (nectar) man becomes immortal.
ਵਿਸੁਵਸੈਮੁਹਿਸਪਦੈਗਰੜਦੁਗਾਰਿਅਮਿਅਰਸਜਾਣੀ।
ਵਿਹੁ ਸੱਪ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਮਿਅ ਰਸ 'ਗਰੜ ਦੁਗਾਰ' ਵਾਂਙੂੰ (ਸੱਪ ਦੀ ਵਿਖ ਥੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ) ਹੈ।
Poison resides in the mouth of snake and the jewel eructed by the blue jay (the eater of snakes) is known to be life-giving nectar.
ਕਾਉਨਭਾਵੈਬੋਲਿਆਕੋਇਲਬੋਲੀਸਭਨਾਂਭਾਣੀ।
ਕਾਂ ਦੀ ਕਾਉਂ ਕਾਉਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ, ਕੋਇਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਭ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੈ।
Crowing of the crow is disliked but the sound of nightingale is loved by all.
ਬੁਰਬੋਲਾਨਸੁਖਾਵਈਮਿਠਬੋਲਾਜਗਿਮਿਤੁਵਿਡਾਣੀ।
ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਦੁਰਬਚਨ ਬੋਲਣਹਾਰਾ (ਕਿਸੇ ਨੂੰ) ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦਾ, ਮਿਠ ਬੋਲੇ (ਦਾ ਹਰ ਕੋਈ ਆਦਰ ਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਰ ਉਹੀ) ਜਗਤ ਦਾ ਅਚਰਜ ਮਿੱਤ੍ਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Evil speaker is not liked but the sweet tongued is praised all over the world.
ਬੁਰਾਭਲਾਸੈਸਾਰਵਿਚਿਪਰਉਪਕਾਰਵਿਕਾਰਨਿਸਾਣੀ।
ਬੁਰਾ ਵਿਕਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਅਰ ਭਲਾ ਆਦਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਖੇ ਪਰੋਪਕਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
Evil and good persons live in the same world but they are distinguished by their qualities of benevolent and perverted actions.
ਗੁਣਅਵਗੁਣਗਤਿਆਖਿਵਖਾਣੀ।੧।
ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਅਵਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗਤੀ (ਅਸਾਂ ਉਪਰ) ਕਹਿਕੇ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
We have here exposed the position of merits and demerits.
ਪਉੜੀ੨
ਸੁਝਹੁਸੁਝਨਿਤਿਨਿਲੋਅਅੰਨ੍ਹੇਘੁਘੂਸੁਝੁਨਸੁਝੈ।
ਸੂਰਜ ਥੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਉੱਲੂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
With sun's light all the three worlds are visible but the blind and the owl can not see the sun.
ਚਕਵੀਸੂਰਜਹੇਤੁਹੈਕੰਤੁਮਿਲੈਵਿਰਤੰਤੁਸੁਬੁਝੈ।
ਚਕਵੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ, (ਕਿਉਂ ਜੋ) ਆਪਣੇ ਸ੍ਵਾਮੀ (ਚਕਵੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ) ਵਿਰਤੰਤ (ਰਾਤ ਦਾ ਭੇਤ) ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ (ਕਿ ਕਿਹੀ ਰਾਤ ਬੀਤੀ)।
The female ruddy sheldrake loves the sun, and meeting the beloved they tell and listen to the love story of each other.
ਰਾਤਿਅਨ੍ਹੇਰਾਪੰਖੀਆਂਚਕਵੀਚਿਤੁਅਨ੍ਹੇਰਿਨਰੁਝੈ।
ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ (ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ) ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਕਵੀ ਦਾ ਚਿੱਤ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ (ਸੂਰਜ ਵਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ)।
For all other birds the night is dark (and they sleep) but ruddy sheldrake's mind has no rest in that darkness (its mind is ever attued to sun).
ਬਿੰਬਅੰਦਰਿਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬੁਦੇਖਿਭਰਤਾਜਾਣਿਸੁਜਾਣਿਸਮੁਝੈ।
ਪਾਣੀ ਵਿਖੇ (ਜਦ ਪਤਿ ਦਾ) ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਦੇਖਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਭਰਤਾ ਜਾਣਕੇ (ਸਮੁਝੈ) ਭਟਕਦੀ ਹੇ, (ਭਾਵ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਤਿ ਲੱਭ ਲੈਂਦੀ ਹੈ)।
An intellegent woman recognises her husband even by seeing his shadow in water,
ਦੇਖਿਪਛਾਵਾਪਵੇਖੂਹਿਡੁਬਿਮਰੈਸੀਹੁਲੋਇਨਲੁਝੈ।
ਸ਼ੇਰ ਖੂਹ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਦੇਖਕੇ ਵਿਚ ਪੈਕੇ ਡੁੱਬ ਮਰਦਾ ਹੈ, (ਅਰ. 'ਲੋਇਨ') ਅੱਖਾਂ (ਜਾਂ ਭਾਵੀ) ਨਾਲ (ਲੁੱਝੈ) ਝਗੜਦਾ ਹੈ (ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਭਾਵੀ ਖਰਾਬ ਸੀ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਦ੍ਵੈਤ ਨੇ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ)।
but the foolish lion, seeing its own shadow in the well jumps in it and dies and then blames its own eyes.
ਖੋਜੀਖੋਜੈਖੋਜੁਲੈਵਾਦੀਵਾਦੁਕਰੇਂਦੜਖੁਝੈ।
ਗ੍ਯਾਨੀ ਇਸੇ (ਉਕਤ) ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਵਾਦੀ (ਝਗੜਾਲੂ) ਢੁਚਰਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
The researcher discovers the import of the above description but the disputant is led astray
ਗੋਰਸੁਗਾਈਂਹਸਤਿਨਿਦੁਝੈ।੨।
ਗਊ ਦਾ ਦੁੱਧ ਹਥਣੀ ਥੋਂ ਚੋਂਦੇ ਹਨ।
And expects to get cow-milk from a female elephant (which in fact is impossible).
ਪਉੜੀ੩
ਸਾਵਣਵਣਹਰੀਆਵਲੇਵੁਠੇਸੁਕੈਅਕੁਜਵਾਹਾ।
ਸਾਵਣ ਵਰਸਨ ਨਾਲ ਬੂਟੇ ਹਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, (ਪਰ) ਅੱਕ ਤੇ ਜਵਾਹਾਂ ਦੇ (ਬੂਟੇ) ਸੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
In the month of Sayan forests go green but akk, a wild plant of sandy region, and /avail, the camel thorn, wither.
ਚੇਤਿਵਣਸਪਤਿਮਉਲੀਐਅਪਤਕਰੀਰਨਕਰੈਉਸਾਹਾ।
ਬਸੰਤ ਵਿਖੇ ਸਾਰੀ ਬਨਸਪਤੀ ਮੌਲਦੀ ਹੈ, ਕਰੀਰ ਦਾ ਬੂਟਾ ਪਤ੍ਰਾਂ ਬਾਝ ਰਹਿਕੇ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ (ਭਾਵ ਖਿੜਦਾ ਨਹੀਂ)।
In the month of Chaitr, the vegetation blooms but leafless kart (a wild caper) remains totally uninspired.
ਸੁਫਲਫਲੰਦੇਬਿਰਖਸਭਸਿੰਮਲੁਅਫਲੁਰਹੈਅਵਿਸਾਹਾ।
ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਿੱਛ ਚੰਗੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਫਲਦੇ ਹਨ, ਸਿੰਮਲ ਦਾ ਬੂਟਾ ਅਫਲਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਬੱਝਦਾ (ਕਿ ਏਹ ਐਤਕੀ ਚੰਗਾ ਫਲ ਦੇਵੇਗਾ)।
All the trees become full of fruits but the silk cotton tree remains devoid of fruit.
ਚੰਨਣਵਾਸੁਵਣਾਸਪਤਿਵਾਂਸਨਿਵਾਸਿਨਉਭੇਸਾਹਾ।
ਚੰਦਨ ਸਾਰੀ ਬਨਾਸਪਤੀ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਨਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਨਾ ਨਹੀਂ ਪੈਦੀ, (ਇਸ ਲਈ) ਉੱਭੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। (ਭਾਵ ਸਾਂ ਸਾਂ ਕਰਦਾਂ ਹੈ)।
The whole vegetation is made fragrant by sandal wood but bamboo gets no impact of it and goes on sobbing and sighing.
ਸੰਖੁਸਮੁੰਦਹੁਸਖਣਾਦੁਖਿਆਰਾਰੋਵੈਦੇਧਾਹਾ।
ਸੰਖ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਧਾਹਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਰੋਂਦਾ ਹੈ।
Even being in the ocean, the conch remains empty and cries bitterly when blown.
ਬਗੁਲਸਮਾਧੀਗੰਗਵਿਚਿਝੀਗੈਚੁਣਿਚੁਣਿਖਾਇਭਿਛਾਹਾ।
(ਬਗਲ ਸਮਾਧੀ ਪਖੰਡੀ ਲੋਕ ਜੋ ਕਿ ਤੀਰਥਾਂ ਪੁਰ) ਬਗਲਿਆਂ ਵਾਂਙੂ ਸਮਾਧਾਂ (ਲਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਝੀਂਗੇ=) ਮੱਛੀਆਂ ਚੁਣ ਚੁਣਕੇ ਖਾਂਦੇ ਭੀ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ (ਅਥਵਾ ਨਾਉਂ ਨੂੰ 'ਭਿਛਾਹਾਂ ਭਿੱਛਕ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, “ਕਹਾਂ ਭਯੋ ਜੋ ਦੋਊ ਲੋਚਨ ਮੂੰਦ ਕੇ ਬੈਠ ਰਹਯੋ ਬਕ ਧ੍ਯਾਨ ਲਗਾਯੋ” ਪੁਨਾ: “ਖਟੁ ਦਰਸਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਭ੍ਰਮਤੇ ਫਿਰਹਿ
The crane even looking to be meditating upon the banks of Ganges, like a beggar picks up the fish and eats them up.
ਸਾਥਵਿਛੁੰਨੇਮਿਲਦਾਫਾਹਾ।੩।
ਸਾਥ ਤੋਂ ਵਿਛੜਿਆਂ ਫਾਹਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ (ਜੋ ਸਾਥ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੇ ਉਹ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।
Separation from good company brings noose for the individual.
ਪਉੜੀ੪
ਆਪਿਭਲਾਸਭੁਜਗੁਭਲਾਭਲਾਭਲਾਸਭਨਾਕਰਿਦੇਖੈ।
ਜੋ ਆਪ ਭਲਾ ਹੈ ਸਾਰਾ ਜਗਤ (ਉਸ ਦੇ ਭਾਣੇ) ਭਲਾ ਹੈ (ਕਿਉਂ ਜੋ) ਭਲਾ (ਪੁਰਖ) ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਹੀ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ (ਯਥਾ:-”ਤਿਸਕੈ ਭਾਣੈ ਕੋਇ ਨ ਭੂਲਾ ਜਿਨਿ ਸਗਲੋ ਬ੍ਰਹਮੁ ਪਛਾਤਾ”)।
One's good mind finds everybody good in the world. A gentleman beholds everyone as gentle.
ਆਪਿਬੁਰਾਸਭੁਜਗੁਬੁਰਾਸਭਕੋਬੁਰਾਬੁਰੇਦੇਲੇਖੈ।
ਜੋ ਆਪ ਬੁਰਾ ਹੈ (ਉਸ ਨੂੰ) ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬੁਰਾ ਭਾਸਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਬੁਰੇ ਦੇ ਲੇਖੇ ਸਾਰੇ ਬੁਰੇ ਹੀ ਹਨ।
If one is bad himself, for him the whole world is bad and all is bad on his account. Lord Krsna helped
ਕਿਸਨੁਸਹਾਈਪਾਂਡਵਾਭਾਇਭਗਤਿਕਰਤੂਤਿਵਿਸੇਖੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕੁਮਕ ਕੀਤੀ (ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਖੇ) ਭਾਉ ਭਗਤੀ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਬਾਹਲੀ ਸੀ।
Pindays because they had in them profuse sense of devotion and morality.
ਵੈਰਭਾਉਚਿਤਿਕੈਰਵਾਂਗਣਤੀਗਣਨਿਅੰਦਰਿਕਾਲੇਖੈ।
ਕੈਰਵਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਖੇ ਵੈਰ ਭਾਉ ਸੀ, (ਵੈਰ ਦੀ ਹੀ) ਗਿਣਤੀ ਜੀ ਵਿਚ ਗਿਣਦੇ ਸਨ, (ਅੰਤ ਨੂੰ) ਕਾਲਖ ਦਾ ਹੀ ਟਿੱਕਾ ਮਿਲਿਆ।
Kaurays had enmity in their heart and they always calculated the dark side of things.
ਭਲਾਬੁਰਾਪਰਵੰਨਿਆਭਾਲਣਗਏਨਦਿਸਟਿਸਰੇਖੈ।
(ਪਰਵੰਨਿਆਂ) ਮਾਨਨੀਯ (ਦੋ ਰਾਜੇ) ਭਲਾ ਤੇ ਬੁਰਾ ਲੱਭਣ ਗਏ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਕ ਸਾਰਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
Two princes went out to find a good and a wicked person but their views were different.
ਬੁਰਾਨਕੋਈਜੁਧਿਸਟਰੈਦੁਰਜੋਧਨਕੋਭਲਾਨਭੇਖੈ।
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਤੇ ਦੁਰਜੋਧਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭਲਾ ਨਾ ਦਿਸਿਆ।
None was bad for Yudhisthar and Duryodhan did not find any good person.
ਕਰਵੈਹੋਇਸੁਟੋਟੀਰੇਖੈ।੪।
ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਟੂਟੀ ਦੀ ਧਾਰ ਥੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (“ਜੋ ਜੀਇ ਹੋਇ ਸੁ ਉਗਵੈ ਮੁਹ ਕਾ ਕਹਿਆ ਵਾਊ”)॥
Whatever (sweet or bitter) is there in the pot is known when it comes out through the spout.
ਪਉੜੀ੫
ਸੂਰਜੁਘਰਿਅਵਤਾਰੁਲੈਧਰਮਵੀਚਾਰਣਿਜਾਇਬਹਿਠਾ।
ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਕੇ ਨ੍ਯਾਇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ (ਧਰਮਰਾਜ ਨ੍ਯਾਇ ਗੱਦੀ ਪੁਰ) ਜਾ ਬੈਠਾ।
Born in the family of Sun, he (Dharrnaraj) adorned the seat of the dispenser of justice.
ਮੂਰਤਿਇਕਾਨਾਉਦੁਇਧਰਮਰਾਇਜਮਦੇਖਿਸਰਿਠਾ।
ਮੂਰਤ (ਉਸ ਦੀ) ਇੱਕ ਹੈ, ਨਾਮ ਦੋ ਹਨ, 'ਧਰਮਰਾਜ' ਅਤੇ 'ਜਮ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਾਰੀ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।
He is one but the creation knows him by two names-Dharmaraj and Yama.
ਧਰਮੀਡਿਠਾਧਰਮਰਾਇਪਾਪੁਕਮਾਇਪਾਪੀਜਮਡਿਠਾ।
ਧਰਮੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਅਰ ਪਾਪ ਕਮਾਵਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਜਮ ਰੂਪ ਕਰ ਕੇ (ਦੁਖਦਾਈ) ਦੇਖਿਆ।
People see him pious and righteous in the form of Dharmaraj but the wicked sinner as Yama.
ਪਾਪੀਨੋਪਛੜਾਇਂਦਾਧਰਮੀਨਾਲਿਬੁਲੇਂਦਾਮਿਠਾ।
ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਵਿਖੇ ਸਿਟਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਰ ਧਰਮੀਆਂ ਨੂੰ (ਆਓ ਜੀ ਬੈਠੀਏ ਜੀ ਕਰਕੇ) ਮਿੱਠਾ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
He also thrashes the evil doer but speks sweetly to the religious person.
ਵੈਰੀਦੇਖਨਿਵੈਰਭਾਇਮਿਤ੍ਰਭਾਇਕਰਿਦੇਖਨਿਇਠਾ।
ਇਸ ਲਈ ਵੈਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਰ ਭਾਉ ਨਾਲ ਅਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਭਾਉ ਨਾਲ ਪਿਆਰਾ ਦੇਖਦੇ ਹਨ (ਭਾਵ-ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ)।
Enemy sees him with enmity and the friendly people know him as loving one.
ਨਰਕਸੁਰਗਵਿਚਿਪੁੰਨਪਾਪਵਰਸਰਾਪਜਾਣਨਿਅਭਰਿਠਾ।
ਨਰਕ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ (ਯਾ ਧਰਤੀ ਪੁਰ) ਵਰ ਸਰਾਪ (ਦਾ ਫਲ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਭਰਿੱਠਾ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦ੍ਰਿੜੁ ਹੈ।
Sin and merit, boon and curse, heaven and hell are known and realised according to one's own feelings (of love and enmity).
ਦਰਪਣਿਰੂਪਜਿਵੇਹੀਪਿਠਾ।੫।
ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਲ (ਤਿਹਾ) ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਰੂਪ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
Mirror reflects the shadow according to the object before it.
ਪਉੜੀ੬
(ਵੰਨੁ=ਰੰਗ। ਰੋਂਦਾ=ਰੋਂਦੜ। ਸਰੇਖੈ=ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ)
ਜਿਉਂਕਰਿਨਿਰਮਲਆਰਸੀਸਭਾਸੁਧਸਭਕੋਈਦੇਖੈ।
ਜਿੱਕੁਰ ਨਿਰਮਲ ਆਰਸੀ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿਖੇ ਸਾਰੇ ਸੁੱਧ ਦੇਖਦੇ ਹਨ (ਕਿ ਵੱਡੀ ਉੱਜਲ ਅਰ ਸਾਫ ਹੈ)।
In the clean mirror everybody sees his correct shape.
ਗੋਰਾਗੋਰੋਦਿਸਦਾਕਾਲਾਕਾਲੋਵੰਨੁਵਿਸੇਖੈ।
(ਉਸ ਵਿਚ) ਗੋਰੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਗੋਰਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਾਲੇ ਨੂੰ (ਆਪਣਾ) ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Fair complexion is reflected fair and black one specifically black in it.
ਹਸਿਹਸਿਦੇਖੈਹਸਤਮੁਖਰੋਂਦਾਰੋਵਣਹਾਰੁਸੁਲੇਖੈ।
ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੱਸਦਾ ਮੂੰਹ ਅਰ ਰੋਣ ਵਾਲਾ (ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ) ਰੋਂਦੜਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
A laughing person finds his face laughing and weeping one as weeping in it.
ਲੇਪੁਨਲਗੈਆਰਸੀਛਿਅਦਰਸਨੁਦਿਸਨਿਬਹੁਭੇਖੈ।
ਆਰਸੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੇਖ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ (ਭਾਵੇਂ) ਛੀ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਲੇ ਭੇਖ ਉਸ ਵਿਖੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।
The followers of six philosophies wearing different guises see in it, but the mirror remains detached to them all.
ਦੁਰਮਤਿਦੂਜਾਭਾਉਹੈਵੈਰੁਵਿਰੋਧੁਕਰੋਧੁਕੁਲੇਖੈ।
ਦੁਰਮਤੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਖੇ ਅਗ੍ਯਾਨ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੈ, (ਇਸੇ ਕਰਕੇ) ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਖੋਟੇ ਲੇਖੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Sense of duality is the evil intellect which is the another name of enmity, opposition and anger.
ਗੁਰਮਤਿਨਿਰਮਲੁਨਿਰਮਲਾਸਮਦਰਸੀਸਮਦਰਸਸਰੇਖੈ।
ਗੁਰਮਤ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਹਨ (ਉਹ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣੇ) ਜਿਹਾ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
Pious followers of the wisdom of Guru always remain pure and egalitarian.
ਭਲਾਬੁਰਾਹੁਇਰੂਪੁਨਰੇਖੈ।੬।
ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦਾ ਰੂਪ ਰੇਖ (ਪਰਮੇਸ੍ਵਰ ਵਿਚ) ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Otherwise, there is no other distinction of the good and the bad person.
ਪਉੜੀ੭
ਇਕਤੁਸੂਰਜਿਆਥਵੈਰਾਤਿਅਨੇਰੀਚਮਕਨਿਤਾਰੇ।
ਇਕ ਪਾਸਿਓਂ ਜਦ ਸੂਰਜ ਡੁਬਦਾ ਹੈ, ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿਖੇ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ!
Once the son sets in the evening stars twinkle in the dark night.
ਸਾਹਸਵਨਿਘਰਿਆਪਣੈਚੋਰਫਿਰਨਿਘਰਿਮੁਹਣੈਹਾਰੇ।
ਸ਼ਾਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿਖੇ (ਵੱਸਦੇ) ਸੌਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਲ, ਚੋਰ ਚੌਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਨ੍ਹਾਂ ਮਾਰਨ ਚੜ੍ਹ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
Rich people sleep in their homes but the thieves move around to commit thefts.
ਜਾਗਨਿਵਿਰਲੇਪਾਹਰੂਰੂਆਇਨਿਹੁਸੀਆਰਬਿਦਾਰੇ।
ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰਲੇ ਜਾਗਕੇ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ (ਜਿਹਾ ਕੁ:- “ਦੁਨੀਆ ਹੁਸੀਆਰ ਬੇਦਾਰ ਜਾਗਤ ਮੁਸੀਅਤ ਹਉ ਰੇ ਭਾਈ॥” ਅਰਥਾਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੇ ਦੁਨੀਆਦਾਰੋ!) ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਗੋ, (ਕਾਮਾਦਿ ਵਿਖਯ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਧਨ ਲੁੱਟਣਹਾਰੇ ਲੁਟ ਰਹੇ ਹਨ)।
A few guards remain awake and go on shouting to alert others.
ਜਾਗਿਜਗਾਇਨਿਸੁਤਿਆਂਸਾਹਫੜੰਦੇਚੋਰਚਗਾਰੇ।
(ਆਪ) ਜਾਗਕੇ ਸੁਤਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਹ ਲੋਕ (ਭਾਵ ਜ਼ੱਰਯਾਸੀ ਜਾਗਕੇ ਕਾਮਾਦਿਕ) ਚੋਰਾਂ ਅਤੇ ਠੱਗਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ (ਅਥਵਾ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਗਕੇ ਫੜਦੇ ਹਨ)।
Those awakened watchmen make sleeping people awake and this way they catch hold of thiefs and vagabonds.
ਜਾਗਦਿਆਂਘਰੁਰਖਿਆਸੁਤੇਘਰਮੁਸਨਿਵੇਚਾਰੇ।
ਜਾਗਣ ਵਾਲੇ ਘਰ ਬਚਾ ਲੈਂਦੇ ਅਰ ਵਿਚਾਰੇ ਸੁਤੇ ਹੋਏ ਘਰ ਲੁਟਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
Those who remain awake protect their homes but the house is looted of those who go on sleeping.
ਸਾਹਆਏਘਰਿਆਪਣੈਚੋਰਜਾਰਿਲੈਗਰਦਨਿਮਾਰੇ।
ਸ਼ਾਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿਖੇ (ਅਨੰਦ ਕਰਦੇ) ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਚੋਰਾਂ ਯਾਰਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
The rich men handing over the thieves (to the authorities), happily return home but caught from their necks the thieves are beaten hollow.
ਭਲੇਬੁਰੇਵਰਤਨਿਸੈਸਾਰੇ।੭।
ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਖੇ (ਐਉਂ) ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ।
The evil and the meritorious both are active in this world.
ਪਉੜੀ੮
ਮਉਲੇਅੰਬਬਸੰਤਰੁਤਿਅਉੜੀਅਕੁਸੁਫੁਲੀਭਰਿਆ।
ਅੰਬ ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁਤ ਵਿਖੇ ਮੌਲਦਾ ਅਰ ਅੱਕ 'ਅਉੜੀ' (ਸੁੱਕੀ ਬਹਾਰ ਅਰਥਾਤ ਧੁੱਪਾਂ ਵਿਖੇ ਜਾਂ ਕਾਲ ਵਿਖੇ) ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਦਾ ਹੈ।
In spring season, the mangoes blossom and akk the bitter wild plant of sandy region also becomes full of flowers.
ਅੰਬਿਨਲਗੈਖਖੜੀਅਕਿਨਲਗੈਅੰਬੁਅਫਰਿਆ।
ਅੰਬ ਨੂੰ ਖੱਖੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀਆਂ, ਅੱਕ ਨਾਲ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ (ਉਹ ਫਲਿਆ ਬੀ) ਅਫਲਿਆ ਹੈ, (ਭਾਵ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਵਰਤਦੇ ਹਨ)।
The pod of akk cannot produce mango and fruitless akk cannot grow on mango tree.
ਕਾਲੀਕੋਇਲਅੰਬਵਣਿਅਕਿਤਿਡੁਚਿਤੁਮਿਤਾਲਾਹਰਿਆ।
ਕਾਲੀ ਕੋਇਲ ਅੰਬ ਦੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਰਖਦੀ ਹੈ, ਅਕਤਿੱਡੇ ਦਾ ਚਿੱਤ (ਅੱਕ) ਮਿੱਤ੍ਰ ਨੇ ਹਰ ਲੀਤਾ ਹੈ।
Nightingale sitting on mango tree is black and the grosshopper of akk is speckled one or green.
ਮਨਪੰਖੇਰੂਬਿਰਖਭੇਦੁਸੰਗਸੁਭਾਉਸੋਈਫਲੁਧਰਿਆ।
(ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ) ਮਨ ਪੰਛੀ ਹੈ ਬਿਰਛਾਂ ਦੇ (ਸੰਗਤ ਦੇ) ਭੇਦ ਕਰ ਕੇ ਜਿਹੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਿਹਾ ਹੀ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। (ਯਥਾ:-”ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਪੰਖੀ ਭਇਓ ਉਡਿ ਉਡਿ ਦਹਦਿਸ ਜਾਇ॥ ਜੋ ਜੈਸੀ ਸੰਗਤਿ ਮਿਲੈ ਸੋ ਤੈਸੋ ਫਲੁ ਖਾਇ॥”
Mind is a bird and due to difference of the results of different company, it gets the fruit of the tree it chooses to sit upon.
ਗੁਰਮਤਿਡਰਦਾਸਾਧਸੰਗਿਦੁਰਮਤਿਸੰਗਿਅਸਾਧਨਡਰਿਆ।
ਗੁਰਮਤਿ ਵਾਲਾ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ) ਡਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁਰਮਤਿ ਵਾਲਾ ਅਸਾਧਾਂ (ਅਰਥਾਤ ਬੁਰਿਆਂ) ਦੀ ਸੰਗਤ ਥੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
Mind is scared of holy congregation and the wisdom of the Guru but is not afraid of evil company and evil intellect i.e. it does not want to go in good company and takes interest in the evil company.
ਭਗਤਿਵਛਲੁਭੀਆਖੀਐਪਤਿਤਉਧਾਰਣਿਪਤਿਤਉਧਰਿਆ।
(ਪਰਮੇਸ਼ਰ) ਭਗਤ ਵੱਛਲ ਬੀ ਕਹੀਦਾ ਹੈ ਅਰ ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣ ਭੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
God is said to be loving towards saints and liberator of the fallen ones.
ਜੋਤਿਸੁਭਾਣਾਸੋਈਤਰਿਆ।੮।
ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹੋ ਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
He has salvaged many fallen pepole and only he gets across who is accepted by Him.
ਪਉੜੀ੯
ਜੇਕਰਿਉਧਰੀਪੂਤਨਾਵਿਹੁਪੀਆਲਣੁਕੰਮੁਨਚੰਗਾ।
(ਭਾਵੇਂ) ਪੂਤਨਾ (ਰਾਖਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਥਣ ਪਿਲਾਉਣ ਗਈ) ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਵਿਹੁ ਪਿਆਉਣਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ।
If even Pfitana (female demon) got liberated that does not mean that poisoning some one is a good act.
ਗਨਿਕਾਉਧਰੀਆਖੀਐਪਰਘਰਿਜਾਇਨਲਈਐਪੰਗਾ।
ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਸੁਣਕੇ ਪਰਾਏ ਘਰਾਂ ਵਿਖੇ ਜਾਕੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਕਲੰਕ ਨਾਂ ਲਈਏ (ਕਿ ਵੇਸਵਾ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਡੀ ਭੀ ਕਲਿਆਨ ਹੋ ਜਾਊ)।
Gariika (a prostitute) was liberated but one should not enter other's house and invite trouble.
ਬਾਲਮੀਕੁਨਿਸਤਾਰਿਆਮਾਰੈਵਾਟਨਹੋਇਨਿਸੰਗਾ।
ਬਾਲਮੀਕ (ਨੂੰ ਰੱਬ ਨੇ) ਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, (ਹੁਣ) ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਹੋਕੇ ਧਾੜੇ ਮਾਰਨੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ।
Since Valmlici got blest, one should not adopt the way of highway robbery.
ਫੰਧਕਿਉਧਰੈਆਖੀਅਨਿਫਾਹੀਪਾਇਨਫੜੀਐਟੰਗਾ।
ਇਕ ਫੰਧਕ (ਚਿੜੀ ਮਾਰ) ਅੰਤ ਨੂੰ ਉਧਰਿਆ ਦੇਖਕੇ ਫਾਹੀਆਂ ਪਾਕੇ (ਚਿੜੀਆਂ ਦੀਆਂ) ਟੰਗਾਂ ਨਾਂ ਫੜੀਏ (ਭਾਵ ਦੁਖ ਨਾ ਦੇਈਏ)।
One bird catcher is also said to be liberated, but we should not catch hold of the leg of others by using snares.
ਜੇਕਾਸਾਈਉਧਰਿਆਜੀਆਘਾਇਨਖਾਈਐਭੰਗਾ।
ਜੇਕਰ (ਸਧਨਾਂ) ਕਸਾਈ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, (ਉਸ ਦੀ ਰੀਸੇ) ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਭੰਗ ਨਾ ਖਾਈਏ (ਭਾਵ ਆਪਣੀ ਹਾਨੀ ਜਾਂ ਨਾਸ ਨਾਂ ਕਰੀਏ)।
If Sadhana, the butcher got across (the world ocean), we should not put ourselves to harm by killing others.
ਪਾਰਿਉਤਾਰੈਬੋਹਿਥਾਸੁਇਨਾਲੋਹੁਨਾਹੀਇਕਰੰਗਾ।
ਜਹਾਜ਼ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ (ਦੋਹਾਂ) ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, (ਪਰ ਲੋਹਾ ਸੋਨਾ) ਇਕ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
Ship takes across both iron and gold but still their forms and colours are not the same.
ਇਤੁਭਰਵਾਸੈਰਹਣੁਕੁਢੰਗਾ।੯।
ਇਸ (ਉਕਤ) ਭਰੋਸੇ ਪੁਰ ਰਹਿਣਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਹੈ।
In fact, living on such hopes is a bad life style.
ਪਉੜੀ੧੦
ਪੈਖਾਜੂਰੀਜੀਵੀਐਚੜ੍ਹਿਖਾਜੂਰੀਝੜਉਨਕੋਈ।
ਜੇਕਰ ਖਜੂਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਕੇ ਜੀਊਂਦੇ ਭੀ ਰਹਿ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਭੀ ਖ਼ਜੂਰ ਪੁਰ ਚੜ੍ਹਕੇ ਕੋਈ (ਜਾਣਕੇ) ਨਾ ਡਿੱਗੇ।
Surviving the fall from the palm tree does not mean that one should climb the tree to fall from it.
ਉਝੜਿਪਇਆਨਮਾਰੀਐਉਝੜਰਾਹੁਨਚੰਗਾਹੋਈ।
ਜੇਕਰ ਉਜਾੜ ਵਿਚੋਂ ਬਚਕੇ ਆ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਭੀ ਉਜਾੜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ (ਜੋ ਫੇਰ ਟੱਪਦੇ ਜਾਈਏ)।
Even if one is not killed in desolete places and ways, moving on deserted places is not safe.
ਜੇਸਪਖਾਧਾਉਬਰੇਸਪੁਨਫੜੀਐਅੰਤਿਵਿਗੋਈ।
ਜੇਕਰ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗੋਂ ਬਚ ਭੀ ਰਹੀਏ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ।
One may survive even when bitten by a sanke even then catching the sanke will be harmful ultimately.
ਵਹਣਿਵਹੰਦਾਨਿਕਲੈਵਿਣੁਤੁਲਹੇਡੁਬਿਮਰੈਭਲੋਈ।
ਜੇ ਵਹਿਣ ਵਹਿੰਦੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਨਿਕਲ ਭੀ ਆਵੇ ਤਾਂ ਭੀ ਤੁਲਹੇ ਬਿਨਾਂ (ਫੇਰ ਉਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨਾਲੋਂ) ਮਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, (ਭਾਵ ਤੁਲਹੇ ਬਾਝ ਨਾ ਤਹੋ, ਜ਼ਰੂਰ ਮਰੋਗੇ)।
Getting washed away by the current of river if someone comes out of it alone, even then in entering the river without a raft there is more possibility of drowning.
ਪਤਿਤਉਧਾਰਣੁਆਖੀਐਵਿਰਤੀਹਾਣੁਜਾਣੁਜਾਣੋਈ।
ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਹੈ ਇਸ ('ਵਿਰਤੀਹਾਣ') ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਨਹਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
People of all inclinations know very well that God is liberator of the fallen ones.
ਭਾਉਭਗਤਿਗੁਰਮਤਿਹੈਦੁਰਮਤਿਦਰਗਹਲਹੈਨਢੋਈ।
ਪ੍ਰੇਮਾਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਗੁਰੂ ਦੀ (ਮੱਤ) ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਦੁਰਮਤ ਕਰ ਕੇ ਦਰਗਾਹ ਵਿਖੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Precept of the Guru (Gurmat) is the loving devotion and the people having evil intellect do not get shelter in the court of the Lord.
ਅੰਤਿਕਮਾਣਾਹੋਇਸਥੋਈ।੧੦।
ਕਰਮ ਹੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਸਾਥ ਚਲਦਾ ਹੈ ('ਚਲੇ ਕਮਾਣਾ ਸਾਥ' ਗੱਲ ਕੀ ਖੋਟੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਗੁਰਮਤ ਲੈਕੇ ਦੁਰਮਤ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਤਾਰਕ ਈਸ਼੍ਵਰ ਪੁਰ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਕੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਪੁਰ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹੀਂ ਰੱਖੋ)।
The deeds done in life are the only companions in the end.
ਪਉੜੀ੧੧
ਥੋਮਕਥੂਰੀਵਾਸੁਜਿਉਂਕੰਚਨੁਲੋਹੁਨਹੀਂਇਕਵੰਨਾ।
ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਇਕ ਰੰਕ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਜਿੱਕੁਰ ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਥੋਮ ਦੀ ਵਾਸ਼ਨਾਂ (ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ)।
As the smell of the garlic and musk is different, the gold and iron are also not the same.
ਫਟਕਨਹੀਰੇਤੁਲਿਹੈਸਮਸਰਿਨੜੀਨਵੜੀਐਗੰਨਾ।
ਬਿਲੌਰੀ ਪੱਥਰ ਹੀਰੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਰ ਨੜੀ ਤੇ ਗੰਨਾ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਵਡਿਆਈਦੇ।
Glass crystal is not equal to diamond and likewise, the sugarcane and a hollow reed are not the same.
ਤੁਲਿਨਰਤਨਾਰਤਕਾਂਮੁਲਿਨਕਚੁਵਿਕਾਵੈਪੰਨਾ।
ਰਤਨ ਅਤੇ ਲਾਲੜੀਆਂ, ਕੱਚ ਅਤੇ ਪੰਨਾ ਇਕ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੇ।
Red and black seed (rata) is not equal to jewel and glass cannot sell at the price of emerald.
ਦੁਰਮਤਿਘੁੰਮਣਵਾਣੀਐਗੁਰਮਤਿਸੁਕ੍ਰਿਤੁਬੋਹਿਥੁਬੰਨਾ।
(ਅਜਿਹਾ ਹੀ) ਦੁਰਮਤ (ਰਜੋ ਸਤੋ ਤਮੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਵਾਣੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਯਾ ਜੋ ਭਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਜਹਾਜ ਹੈ (ਅਰ ਪਾਰ ਦਾ) ਬੰਨਾ ਹੈ, (ਦੋਵੇਂ ਕਦੇ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ)।
Evil intellect is a whirlpool but the wisdom of Guru (gurmat) is the ship of good deeds that takes across.
ਨਿੰਦਾਹੋਵੈਬੁਰੇਦੀਜੈਜੈਕਾਰਭਲੇਧੰਨੁਧੰਨਾ।
ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਹਾਰੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਰ ਭਲੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਧੰਨ ਧੰਨ ਆਖਦੇ ਹਨ।
Evil person is always condemned and the good person is applauded by all.
ਗੁਰਮੁਖਿਪਰਗਟੁਜਾਣੀਐਮਨਮੁਖਸਚੁਰਹੈਪਰਛੰਨਾ।
ਗੁਰਮੁਖ ਸਾਰੇ ਪਰਗਟ ਜਾਣੀ ਦੇ ਹਨ, ਮਨਮੁਖ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਕੇ ('ਪਰਛਿੰਨਾ') ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ (ਅਥਵਾ ਸਤਿਸੰਗਤ ਥੋਂ ਭਿੰਨ ਰਹਿੰਦਾ) ਹੈ (ਕਿਉਂ ਜੋ)
Through the gurmukhs, the truth becomes manifest and thus is known by one and all, but in the manmukhs, the same truth is pressed and concealed.
ਕੰਮਿਨਆਵੈਭਾਂਡਾਭੰਨਾ।੧੧।
ਭੰਨੇ ਹੋਏ ਭਾਂਡੇ (ਵਾਂਙੂੰ) ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
Like a broken pot, it is of no use.
ਪਉੜੀ੧੨
ਇਕਵੇਚਨਿਹਥੀਆਰਘੜਿਇਕਸਵਾਰਨਿਸਿਲਾਸੰਜੋਆ।
ਇਕ ਹਥਿਆਰ ਘੜਕੇ ਵੇਚਦੇ, ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਕਵਚਾਂ ਸਵਾਰਦੇ (ਮਾਂਜਦੇ) ਹਨ (ਸਿਕਲੀਗਰ ਹਨ)।
Many a man prepare arms and sell them out and many cleanse armours.
ਰਣਵਿਚਿਘਾਉਬਚਾਉਕਰਿਦੁਇਦਲਨਿਤਿਉਠਿਕਰਦੇਢੋਆ।
ਦੋਵੇਂ ਦਲਦਲ ਰਣ ਵਿਚ ਨਿਤ ਉਠਕੇ (ਆਪੋ ਵਿਚ) ਮੁਠ ਭੇੜ ਕਰ ਕੇ ਘਾਵਾਂ ਦਾ ਬਚਾਉ ਕਰਦੇ ਹਨ।
In the batle the arms inflict wounds and armours protect as the warriors of both the armies clash time and again.
ਘਾਇਲੁਹੋਇਨੰਗਾਸਣਾਬਖਤਰਵਾਲਾਨਵਾਂਨਿਰੋਆ।
ਜਿਹੜੇ ('ਨੌਗਾਸਣਾਂ') ਕਵਚਾਂ ਥੋਂ ਬਾਝ ਹਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, (ਦੂਜੇ ਬਖਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੌ ਬਰ ਨੌ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Those uncovered are wounded but those who have worn the armour remain well and intact.
ਕਰਨਿਗੁਮਾਨੁਕਮਾਨਗਰਖਾਨਜਰਾਦੀਬਹੁਤੁਬਖੋਆ।
ਕਮੱਗ੍ਰ ਲੋਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਖਾਨ ਜਰਾਦੀ' ਜਾਤ ਦੀ ਕਮਾਨ ('ਬਹੁਤ ਬਖੋਆ') ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੈ।
Bow makers also feel proud of their special bows.
ਜਗਵਿਚਿਸਾਧਅਸਾਧਸੰਗੁਸੰਗਸੁਭਾਇਜਾਇਫਲੁਭੋਆ।
ਜਗ ਵਿਖੇ ਸਾਧ ਅਤੇ ਅਸਾਧ ਦੋ ਸੰਗਤਾ ਹਨ, ਦੁਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਖੇ ਫਲ ਦਾ (ਢੋਆ) ਭੇਦ ਹੈ (ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਖੇ ਚੰਗਾ, ਮੰਦਿਆਂ ਵਿਖੇ ਮੰਦਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Two types of associations, one of the sadhus and the other of the wicked ones are there in this world and meeting them different results are produced.
ਕਰਮਸੁਧਰਮਅਧਰਮਕਰਿਸੁਖਦੁਖਅੰਦਰਿਆਇਪਰੋਆ।
(ਇਸ ਕਰਕੇ) ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ (ਪ੍ਰਾਣੀ) ਸੁਖ ਦੁਖ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, (ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਸੁਖ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ)।
That is why, the individual because of his good and bad conduct remains absorbed in his pleasures or sufferings.
ਭਲੇਬੁਰੇਜਸੁਅਪਜਸੁਹੋਆ।੧੨।
ਭਲੇ ਦਾ ਜਸ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਦਾ ਅਪਜਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, (ਤਾਂਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਸ ਜੀਵਣ ਅਪਜਸ ਮਰਣ ਹੈ)।
The good and bad receive fame and infamy respectively.
ਪਉੜੀ੧੩
ਸਤੁਸੰਤੋਖੁਦਇਆਧਰਮੁਅਰਥਸੁਗਰਥੁਸਾਧਸੰਗਿਆਵੈ।
ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਵਿਖੇ ਸਤ, ਸੰਤੋਖ, ਦਇਆ, ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਸ਼੍ਰੇਸਟ ਪਦਾਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Truth, contentment, compassion, dharma, wealth, and other best things are attained in the holy congregation.
ਕਾਮੁਕਰੋਧੁਅਸਾਧਸੰਗਿਲੋਭਿਮੋਹੁਅਹੰਕਾਰਮਚਾਵੈ।
ਅਸਾਧਾਂ, ਨੀਚਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਖੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ('ਮਚਦੇ') ਵਧਦੇ ਹਨ।
Association with the wicked increases lust, anger, greed, infatuation and ego.
ਦੁਕ੍ਰਿਤੁਸੁਕ੍ਰਿਤੁਕਰਮਕਰਿਬੁਰਾਭਲਾਹੁਇਨਾਉਂਧਰਾਵੈ।
ਦੁੱਕ੍ਰਿਤ, ਸੁੱਕ੍ਰਿਤ (ਖੋਟੇ ਤੇ ਭਲੇ ਕਰਮ) ਕਰ ਕੇ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਦੋ ਨਾਉਂ ਧਰਾਉਂਦੇ ਹਨ (ਅਰਥਾਤ ਕਰਮ ਨਾਮ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
A good or a bad name is earned on account of good or bad deeds respectively.
ਗੋਰਸੁਗਾਈਂਖਾਇਖੜੁਇਕੁਇਕੁਜਣਦੀਵਗੁਵਧਾਵੈ।
ਗਊ ਘਾਹ ਨੂੰ ਖਾਕੇ ('ਗੋਰਸ' ਗੋ+ਰਸ=) ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਗਊ ਜਣਕੇ 'ਵਗ' (ਆਪਣੀ ਕੁਲ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Eating grass and oilcakes, the cow gives milk and giving birth to calves increases the herd.
ਦੁਧਿਪੀਤੈਵਿਹੁਦੇਇਸਪਜਣਿਜਣਿਬਹਲੇਬਚੇਖਾਵੈ।
ਸੱਪਣੀ ਦੁਧ ਪੀਕੇ ਵਿਹੁ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਲੇ ਬੱਚੇ ਜਣ ਜਣਕੇ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਛੀਵੀਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਤੁਕ ਵਿਖੇ ਖੋਲਦੇ ਹਨ)।
Drinking milk, the snake vomits poison and eats up its Own progeny.
ਸੰਗਸੁਭਾਉਅਸਾਧਸਾਧੁਪਾਪੁਪੁੰਨੁਦੁਖੁਸੁਖੁਫਲੁਪਾਵੈ।
ਸਾਧਾਂ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਂ' ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਖੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਸੁਭਾਉ ਦਾ ਫਲ ਦੁਖ ਅਤੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੇ, (ਪਾਪ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੀ ਰੂਪ ਹੈ)।
The association with the sadhus and wickeds variously produces sin and meirit, sorrows and pleasures.
ਪਰਉਪਕਾਰਵਿਕਾਰੁਕਮਾਵੈ।੧੩।
(ਗੁਰਮੁਖ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਗਾੜਕੇ ਭੀ ਬਿਗਾਨਾ ਸਵਾਰਦੇ ਹਨ) ਏਹ ਪਰਉਪਕਾਰ ਹੈ (ਅਰ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਖੇ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ) ਏਹ ਵਿਕਾਰ ਕਮਾਉਣਾ ਹੈ।
The fill, inculcates benevolence or evil propensities.
ਪਉੜੀ੧੪
ਚੰਨਣੁਬਿਰਖੁਸੁਬਾਸੁਦੇਚੰਨਣੁਕਰਦਾਬਿਰਖਸਬਾਏ।
ਚੰਦਨ ਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਚੰਗੀ ਵਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇਕੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, (ਤਿਹਾ ਭਲੇ ਲੋਕ ਆਪ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦੀ ਵਾਸ਼ਨਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ)।
Giving fragrance to all trees, the sandalwood tree makes them fragrant.
ਖਹਦੇਵਾਂਸਹੁਂਅਗਿਧੁਖਿਆਪਿਜਲੈਪਰਵਾਰੁਜਲਾਏ।
ਬਾਂਸ ਆਪੋ ਵਿਚੀ ਖਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅੱਗ ਦੇ ਧੁਖਣ ਨਾਲ ਆਪ ਸੜਕੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਬੈਠਦੇ ਹਨ (ਤਿਹਾ ਬੁਰੇ ਆਪ ਨਾਸ਼ ਹੋਕੇ ਨਾਲਦਿਆਂ ਦਾ ਭੀ ਬੇੜਾ ਡੋਬਦੇ ਹਨ)।
By the friction of the bamboos (on the other hand) the bamboo itself gets burnt and burns the whole family (of bamboos).
ਮੁਲਹਜਿਵੈਪੰਖੇਰੂਆਫਾਸੈਆਪਿਕੁਟੰਬਫਹਾਏ।
ਜਿੱਕੁਰ ਮੁਲਹੁ ਪੰਛੀ ਆਪ ਫਸਦਾ ਅਤੇ ਕੁਟੰਬ ਨੂੰ ਫਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਤਿਹਾ ਬੁਰੇ ਲੋਕ ਆਪ ਫਸਕੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Twithering quail not only gets caught but also makes the whole family ensnared.
ਅਸਟਧਾਤੁਹੁਇਪਰਬਤਹੁਪਾਰਸੁਕਰਿਕੰਚਨੁਦਿਖਲਾਏ।
ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚ ਅੱਠ ਧਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਾਰਸ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਭਲੇ ਲੋਕ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਕੇ ਆਪ ਸਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ)।
The eight metals found in the mountains are converted into gold by the philosopher's stone.
ਗਣਿਕਾਵਾੜੈਜਾਇਕੈਹੋਵਨਿਰੋਗੀਪਾਪਕਮਾਏ।
ਵੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਵੇਹੜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਾਪ ਦਾ ਬੀਜ ਬੋਕੇ (ਆਪ) ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਬੁਰੇ ਬੁਰਾ ਕਰ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ)।
The people going to the prostitutes earn sins besides contagious diseases.
ਦੁਖੀਏਆਵਨਿਵੈਦਘਰਦਾਰੂਦੇਦੇਰੋਗੁਮਿਟਾਏ।
ਫੇਰ ਦੁਖੀਏ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, (ਵੈਦ) ਔਖਧੀਆਂ ਦੇਂਦੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ) ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੇ (ਭਾਵ ਬੁਰਿਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦੇ) ਹਨ।
The sufferers from a disease come to the physician and he giving medicine cures them.
ਭਲਾਬੁਰਾਦੁਇਸੰਗਸੁਭਾਏ।੧੪।
ਭਲਾ ਤੇ ਬੁਰਾ ਦੋ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਉ (ਵਖੋ ਵਖਰੇ) ਹਨ, (ਭਲਾ ਭਲਾਈ ਅਰ ਬੁਰਾ ਬੁਰਾਈ ਥੋਂ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। (ਅਗੇ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਨਾਲ ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦੇ ਹਨ)।
Because of the nature of the company kept, one becomes good or bad.
ਪਉੜੀ੧੫
ਭਲਾਸੁਭਾਉਮਜੀਠਦਾਸਹੈਅਵਟਣੁਰੰਗੁਚੜ੍ਹਾਏ।
ਮਜੀਠ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਉ ਹੈ (ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੱਗ ਦਾ) ਸੇਕ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ, (ਪਰ ਕਪੜੇ ਨੂੰ) ਰੰਗ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
The nature of madder is gentle; it bears the heat but dyes others in fast colour.
ਗੰਨਾਕੋਲੂਪੀੜੀਐਟਟਰਿਪਇਆਮਿਠਾਸੁਵਧਾਏ।
ਗੰਨਾ ਕੋਹਲੂ ਵਿਚ ਪੀੜਕੇ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚ ਪਾਕੇ (ਭਾਵੇਂ ਕਾੜ੍ਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ) ਮਿਠਾਸ ਹੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ ਭਲੇ ਲੋਕ ਅਵਗੁਣ ਕੀਤਿਆਂ ਭੀ ਉਪਕਾਰ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ)।
Sugarcane is first crushed in crusher and then put on fire in a cauldron where it further increases its sweetness when baking soda is put into it.
ਤੁੰਮੇਅੰਮ੍ਰਿਤੁਸਿੰਜੀਐਕਉੜਤਣਦੀਬਾਣਿਨਜਾਏ।
ਤੁੰਮੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਈਏ ਕੌੜੱਤਨ ਦੀ ਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ (ਬੁਰਿਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੱਟਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਨਰਮੀ ਕਰੀਏ)।
Colocynth even if irrigated with nectar, does not shed its bitterness.
ਅਵਗੁਣਕੀਤੇਗੁਣਕਰੈਭਲਾਨਅਵਗਣੁਚਿਤਿਵਸਾਏ।
(ਭਲਾ ਪੁਰਖ) ਔਗੁਣ ਕਰਨ ਨਾਲ (ਭੀ) ਗੁਣ (ਹੀ) ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਵਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵਿਖੇ ਥਾਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
A noble person does not adopt demerits in his heart and does good to the evil doer.
ਗੁਣੁਕੀਤੇਅਉਗੁਣੁਕਰੈਬੁਰਾਨਮੰਨਅੰਦਰਿਗੁਣਪਾਏ।
ਬੁਰਾ ਪੁਰਖ ਗੁਣ ਕੀਤਿਆਂ ਅਵਗੁਣ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਵਸਾਉਂਦਾ (ਭਾਵ ਉਪਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ)।
But the evil doer does not adopt virutues in his heart, and does evil to the benevolent.
ਜੋਬੀਜੈਸੋਈਫਲੁਖਾਏ।੧੫।
ਜੋ (ਚੀਜ਼) ਕੋਈ ਬੀਜਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਦਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, (ਭਲਾ ਭਲਾ ਫਲ, ਬੁਰਾ ਬੁਰਾ ਫਲ ਹੀ ਵੱਢਦਾ ਹੈ)।
One reaps what one sows.
ਪਉੜੀ੧੬
ਪਾਣੀਪਥਰੁਲੀਕਜਿਉਂਭਲਾਬੁਰਾਪਰਕਿਰਤਿਸੁਭਾਏ।
ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਲੀਕ ਵਾਂਙੂੰ ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੈ।
As is the case with water and stone, things are good or bad according to their nature.
ਵੈਰਨਟਿਕਦਾਭਲੇਚਿਤਿਹੇਤੁਨਟਿਕੈਬੁਰੈਮਨਿਆਏ।
ਭਲੇ ਦੇ ਚਿਤ ਵਿਚ (ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੀਕ ਵਾਂਙੂੰ) ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ, ਬੁਰੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿਖੇ (ਪੱਥਰ ਦੀ ਲੀਕ ਵਾਂਙੂੰ) (ਬੁਰਾ ਹੀ ਪੱਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ) ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।
A noble heart carries no enmity, and love does not abide in an evil heart.
ਭਲਾਨਹੇਤੁਵਿਸਾਰਦਾਬੁਰਾਨਵੈਰੁਮਨਹੁਵਿਸਰਾਏ।
ਭਲਾ ਹਿਤ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਬੁਰਾ ਮਨੋਂ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
The noble one never forgets good done to him whereas the evil doer does not forget enmity.
ਆਸਨਪੁਜੈਦੁਹਾਂਦੀਦੁਰਮਤਿਗੁਰਮਤਿਅੰਤਿਲਖਾਏ।
ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਸਾ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜਦੀ, ਬੁਰਾ ਅੰਤ ਤੀਕ ਦੁਰਮਤ ਤੇ ਭਲਾ ਗੁਰਮਤ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Both fmd in the end their desires unfulfilled because the evil still wants to commit evil and the noble wants to go on spreading benevolence.
ਭਲਿਅਹੁਂਬੁਰਾਨਹੋਵਈਬੁਰਿਅਹੁਂਭਲਾਨਭਲਾਮਨਾਏ।
ਭਲੇ ਥੋਂ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਊ, ਪਰ ਭਲਾ (ਆਦਮੀ) ਬੁਰੇ ਕੋਲੋਂ ਭਲਿਆਈ ਦੀ (ਆਸ) ਨਾਂ ਰੱਖੇ।
The noble cannot commit evil but the noble should not expect nobility in an evil person.
ਵਿਰਤੀਹਾਣੁਵਖਾਣਿਆਸਈਸਿਆਣੀਸਿਖਸੁਣਾਏ।
(ਇਹ ਵਿਰਤੀਹਾਣ) ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ ਵਖ੍ਯਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੌ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ (ਇਕੋ) ਮੱਤ ਸੁਣੀਦੀ ਹੈ!
This is the essence of the wisdom of hundreds of people and accordingly I have explained the thoughts in vogue around.
ਪਰਉਪਕਾਰੁਵਿਕਾਰੁਕਮਾਏ।੧੬।
(ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਕਿ ਭਲਾ) ਪਰਉਪਕਾਰ (ਤੇ ਬੁਰਾ) ਵਿਕਾਰ (ਪਾਪ) ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Benevolence may (at times) be repaid in the form of evil.
ਪਉੜੀ੧੭
ਵਿਰਤੀਹਾਣੁਵਖਾਣਿਆਭਲੇਬੁਰੇਦੀਸੁਣੀਕਹਾਣੀ।
ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਬਾਤ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ (ਜੋ ਅਸਾਂ ਇਕ) ਭਲੇ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਹੈ।
On the basis of the stories listened to, I have described the present state of affairs.
ਭਲਾਬੁਰਾਦੁਇਚਲੇਰਾਹਿਉਸਥੈਤੋਸਾਉਸਥੈਪਾਣੀ।
ਭਲਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਕੇ ਰਸਤੇ ਪੁਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਭਲੇ ਪਾਸ ਰੋਟੀ ਸੀ ਅਰ ਬੁਰੇ ਪਾਸ ਪਾਣੀ।
A bad and a noble man went on a journey. The noble one had bread and the evil had water with him.
ਤੋਸਾਅਗੈਰਖਿਆਭਲੇਭਲਾਈਅੰਦਰਿਆਣੀ।
ਭਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਰੋਟੀ ਕੱਢਕੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ (ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ) ਮਨ ਵਿਖੇ ਭਲਾਈ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।
Being noble-natured, the good person laid out bread to eat.
ਬੁਰਾਬੁਰਾਈਕਰਿਗਇਆਹਥੀਂਕਢਿਨਦਿਤੋਪਾਣੀ।
ਬੁਰਾ ਬੁਰਾਈ ਕਰ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ (ਕਿਉਂ ਜੋ ਆਪਣੇ) ਹੱਥੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ, (ਸਗਮਾ ਉਸ ਦੀ ਰੋਟੀ ਭੀ ਮੁਕਾਕੇ ਪੱਤ੍ਰਾ ਵਾਚ ਗਿਆ। ਹੱਥੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਅੱਥੀਂ' ਪਾਠਾਂਤ੍ਰ ਹੈ, ਅੱਥੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਮਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ)।
The evil minded performed his wickedness (and ate up his bread) tut did not offer water to him.
ਭਲਾਭਲਾਈਅਹੁਂਸਿਝਿਆਬੁਰੇਬੁਰਾਈਅਹੁਂਵੈਣਿਵਿਹਾਣੀ।
ਭਲਿਆਈ ਦੇ ਕਾਰਣ ਭਲੇ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਗਈ, ਬੁਰੇ ਦੀ (ਉਮਰਾ) ਰੋਂਦਿਆਂ ਹੀ ਮੁੱਕ ਗਈ (ਤੇ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ)।
The noble got the fruit of his nobility (and got liberated) but the evil person had to spend this night of life, weeping and wailing.
ਸਚਾਸਾਹਿਬੁਨਿਆਉਸਚੁਜੀਆਂਦਾਜਾਣੋਈਜਾਣੀ।
ਸਾਹਿਬ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਿਆਉਂ ਬੀ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ (ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ) ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
That omnicient Lord is true and His justice is also true.
ਕੁਦਰਤਿਕਾਦਰਨੋਕੁਰਬਾਣੀ।੧੭।
ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਥੋਂ ਕੁਰਬਾਣ ਜਾਈਏ (ਇਕ ਹੀ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਕੇ ਸੁਭਾਵ ਭਲਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।
I am sacrifice unto the creator and His creation (because different are the natutes of the two children of the same Lord).
ਪਉੜੀ੧੮
ਭਲਾਬੁਰਾਸੈਸਾਰਵਿਚਿਜੋਆਇਆਤਿਸੁਸਰਪਰਮਰਣਾ।
ਭਲਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿਖੇ ਆਇਆ ਹੈ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰੇਗਾ,
The evil and noble exist in this world and whosoever came here, has to die one day.
ਰਾਵਣਤੈਰਾਮਚੰਦਵਾਂਗਿਮਹਾਂਬਲੀਲੜਿਕਾਰਣੁਕਰਣਾ।
ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਰਾਮਚੰਦ ਵਾਂਙੂੰ ਮਹਾਂ ਬਲੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕਾਰਣ (ਜਤਨ) ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
The brave persons like Ravan and Ram also became the cause and doers of wars.
ਜਰੁਜਰਵਾਣਾਵਸਿਕਰਿਅੰਤਿਅਧਰਮਰਾਵਣਿਮਨਧਰਣਾ।
ਜਰ (ਬੁਢੇਪਾ) ਅਤੇ ਜਰਵਾਣਾ ਜਮ ਰਾਜ (ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ) ਕਾਬੂ ਕਰ ਰਖੇ ਸਨ, ਅੰਤ ਨੂੰ (ਉਸ) ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਖੇ ਪਾਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ।
Controlling the mighty age, i.e. conquering the time, Ravan adopted evil in his heart (and stole Sita).
ਰਾਮਚੰਦੁਨਿਰਮਲੁਪੁਰਖੁਧਰਮਹੁਂਸਾਇਰਪਥਰਤਰਣਾ।
ਰਾਮਚੰਦ ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਖ (ਭਲਾ) ਸੀ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਰ ਪੱਥਰ ਤਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ (ਭਾਵ ਅਨਹੋਣੇ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਮਚੰਦ ਨੇ ਫਕੀਰ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਲੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਿਆ, ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਨੇਕ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੀ)।
Ram was a spotless person and due to his sense of dharma (responsibility), even the stones floated in ocean.
ਬੁਰਿਆਈਅਹੁਂਰਾਵਣੁਗਇਆਕਾਲਾਟਿਕਾਪਰਤ੍ਰਿਅਹਰਣਾ।
ਰਾਵਣ ਦੀ ਬੁਰਿਆਈ ਦੇ ਕਾਰਣ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ (ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ) ਪਰਤ੍ਰੀਆ ਹਰਨ ਦਾ ਕਲੰਕ ਲੈ ਗਿਆ।
On account of wickedness Ravan went away (was killed) with the stigma of stealing another's wife.
ਰਾਮਾਇਣੁਜੁਗਿਜੁਗਿਅਟਲੁਸੇਉਧਰੇਜੋਆਏਸਰਣਾ।
ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਕਥਾ (ਭਾਵ ਜਸ) ਜੁਗਾਂ ਜੁਗਾਂ ਵਿਖੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, (ਭਾਵ ਤ੍ਰੇਤੇ ਤੋਂ ਕਲਯੁਗ ਤਕ ਤੁਰੀ ਆਈ ਹੈ) (ਗੱਲ ਕੀ) ਉਧਰਦੇ ਓਹ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ (ਆਕੀ ਸਦਾ ਪੱਚਦੇ ਹਨ)।
Ramayan (the story of Ram) is ever firm (in the mind of people) and whosoever seeks shelter (in it) goes across (the world ocean).
ਜਸਅਪਜਸਵਿਚਿਨਿਡਰਡਰਣਾ।੧੮।
ਨਿਡਰ' (ਅਰਥਾਤ ਗੁਸਤਾਖ) ਜੱਸ ਅਤੇ ਅਪਜਸ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਖਦੇ।
Dharma-abiding people earn glory in the world and those who undertake evil adventures get infamy.
ਪਉੜੀ੧੯
ਸੋਇਨਲੰਕਾਵਡਾਗੜੁਖਾਰਸਮੁੰਦਜਿਵੇਹੀਖਾਈ।
(ਖੋਟੀ ਮਤ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਬੁਰਿਆਈ ਦੇ ਕਾਰਣ ਅਪਜਸ ਹੀ ਲੀਤਾ) ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੰਕਾ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ) ਖਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਜਿਹੀ ਖਾਈ ਸੀ।
Golden Lanka was a grand fort and the ocean around it was like a vast moat.
ਲਖਪੁਤੁਪੋਤੇਸਵਾਲਖੁਕੁੰਭਕਰਣੁਮਹਿਰਾਵਣੁਭਾਈ।
ਲੱਖ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਵਾ ਲੱਖ ਪੋਤ੍ਰੇ ਕੁੰਭਕਰਣ (ਸਕਾ) ਭਿਰਾਉ ਤੇ ਮਹਿਰਾਵਣ (ਮਸੇਰ ਭਿਰਾਉ ਸੀ)।
Ravan had one lac sons, one and a quarter lac grand sons and brothers like Kumbhkaran and Mahiravari.
ਪਵਣੁਬੁਹਾਰੀਦੇਇਨਿਤਿਇੰਦ੍ਰਭਰੈਪਾਣੀਵਰ੍ਹਿਆਈ।
ਪਵਣ ਨਿਤਾਪ੍ਰਤ ਝਾੜੂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਇੰਦਰ ਜੋਰਾਵਰੀ ਪਾਣੀ ਭਰਦਾ ਸੀ, (ਭਾਵ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਜਾਣਦਾ ਸੀ)।
Air would broom his palaces whereas Indr through rains carried water for him.
ਬੈਸੰਤਰੁਰਾਸੋਈਆਸੂਰਜੁਚੰਦੁਚਰਾਗਦੀਪਾਈ।
ਅਗਨੀ ਰਸੋਈਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਉਸ ਦੇ ਚਰਾਗਾਂ ਦੇ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
Fire was his cook and the sun and the moon his lamp burners.
ਬਹੁਖੂਹਣਿਚਤੁਰੰਗਦਲਦੇਸਨਵੇਸਨਕੀਮਤਿਪਾਈ।
ਕਈ ਖੂਹਣੀਆਂ ਸੈਨਾਂ ਚਤਰੰਗਨੀਆਂ ਦੇ ਦਲ (ਮੌਜੂਦ) ਸਨ, ਦੇਸਾਂ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
His huge army of horses, elephants, chariots and infantry comprising many khuhants (akeauhauts, one aksauhani is known as a mixed force of 21870 elephants, 21870 chariots, 65610 horse and 109350 foot soldiers) was such whose power and grandeur cannot be e
ਮਹਾਦੇਵਦੀਸੇਵਕਰਿਦੇਵਦਾਨਵਰਹਂਦੇਸਰਣਾਈ।
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਂਤ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
He (Ravan) had served Mahadev (Siva) and due to this all the gods and demons were under his shelter.
ਅਪਜਸੁਲੈਦੁਰਮਤਿਬੁਰਿਆਈ।੧੯।
(ਪਰੰਤੂ) ਖੋਟੀ ਮਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਬੁਰਿਆਈ ਕਰ ਕੇ ਅਪਜਸ ਹੀ ਲੀਤਾ।
But evil intellect and actions earned him infamy.
ਪਉੜੀ੨੦
ਰਾਮਚੰਦੁਕਾਰਣਕਰਣਕਾਰਣਵਸਿਹੋਆਦੇਹਿਧਾਰੀ।
ਰਾਮਚੰਦਰ ਕਾਰਣ ਕਰਣ ਨੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਕੇ ਦੇਹ ਧਾਰੀ।
Due to some reason, Lord, the cause of all the causes assumed the form of Ramchandr.
ਮੰਨਿਮਤੇਈਆਗਿਆਲੈਵਣਵਾਸੁਵਡਾਈਚਾਰੀ।
ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਕੇ (ਚੌਦਾਂ ਵਰਹੇ) ਬਨਬਾਸ ਲੈਕੇ ਵਡਿਆਈ ਫੈਲਾਈ (ਭਾਵ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ)।
Accepting the orders of his step mother he went in exile and earned greatness.
ਪਰਸਰਾਮੁਦਾਬਲੁਹਰੈਦੀਨਦਇਆਲੁਗਰਬਪਰਹਾਰੀ।
ਪਰਸਰਾਮ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ, ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਦਇਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
Compassionate for the poor and decimator of the proud ones Ram effaced the power and pride of Pars'u Ram.
ਸੀਤਾਲਖਮਣਸੇਵਕਰਿਜਤੀਸਤੀਸੇਵਾਹਿਤਕਾਰੀ।
ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਜਤੀ ਸਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਰਹੇ।
Serving Warn, Laksaman became yati, the subduer of all passions and Sits also with all the virtues of a sati, remained totally devoted to Ram and served him.
ਰਾਮਾਇਣੁਵਰਤਾਇਆਰਾਮਰਾਜੁਕਰਿਸ੍ਰਿਸਟਿਉਧਾਰੀ।
ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਨਗਰੀ ਅਜੁਧਿਆ ਤੇ ਰਾਜ) ਉਧਾਰ ਦਿੱਤੀ ਅਰ ਰਮਾਇਣ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ, (ਭਾਵ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਨ੍ਯਾਯ ਦਾ ਜਸ ਕਰਦੇ ਰਾਮ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਕਰਨ ਲਗੇ)।
Ramayan spread far and wide as the story establishing Ram-Rajy, a virtuous kingdom.
ਮਰਣੁਮੁਣਸਾਸਚੁਹੈਸਾਧਸੰਗਤਿਮਿਲਿਪੈਜਸਵਾਰੀ।
ਮਰਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਸਫ਼ਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਵਿਖੇ ਮਿਲਕੇ (ਆਪਣੀ) ਪੈਜ ਸਵਾਰ ਲੀਤੀ ਹੈ?
Ram had liberated the whole world. Death for them is a truth who, having come to the holy congregation, have fulfilled their commitment to life.
ਭਲਿਆਈਸਤਿਗੁਰਮਤਿਸਾਰੀ।੨੦।੩੧।ਇਕਤੀਹ।
(ਉਹ ਕੀ ਹੈ?) ਸਤਿਗੁਰੂ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ 'ਮਤ') ਸਿੱਖ੍ਯਾ ਲੈਕੇ ਭਲਿਆਈ ਸ੍ਰੇਸਟ ਕੀਤੀ ਹੈ, (ਆਪਣਾ ਉਧਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ)।
Benevolence is the perfect teaching of the Guru.