ਰਸਾਵਲਛੰਦ॥
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ:
RASAAVAL STANZA
रसावल छंद ॥
ਤੁਰੀਸੰਖਬਾਜੇ॥
ਬਿਗਲ ਅਤੇ ਸੰਖ ਵਜ ਰਹੇ ਹਨ।
तुरी संख बाजे ॥
ਮਹਾਬੀਰਸਾਜੇ॥
ਵੱਡੇ ਸੂਰਮੇ ਸਜ ਰਹੇ ਹਨ।
The trumpet and conch resound and the great warriors look impressive.
महाबीर साजे ॥
ਨਚੇਤੁੰਦਤਾਜੀ॥
ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ
नचे तुंद ताजी ॥
ਮਚੇਸੂਰਗਾਜੀ॥੧੯॥
ਅਤੇ ਧਰਮ-ਵੀਰ ਸੂਰਮੇ ਮਸਤ ਹੋਏ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ ॥੧੯॥
The swift-running horses dance and the brave warriors are excited.19.
मचे सूर गाजी ॥१९॥
ਝਿਮੀਤੇਜਤੇਗੰ॥
ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ,
झिमी तेज तेगं ॥
ਮਨੋਬਿਜਬੇਗੰ॥
ਮਾਨੋ ਬਿਜਲੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
The glistening sharp swords flash like lightning.
मनो बिज बेगं ॥
ਉਠੈਨਦਨਾਦੰ॥
ਧੌਂਸਿਆਂ (ਨਦ) ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
उठै नद नादं ॥
ਧੁਨਨ੍ਰਿਬਿਖਾਦੰ॥੨੦॥
ਇਹ ਧੁਨ ਨਿਰੰਤਰ (ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ) ॥੨੦॥
The sound of drums arises and is heard continuously. 20.
धुन न्रिबिखादं ॥२०॥
ਤੁਟੇਖਗਖੋਲੰ॥
(ਕਿਤੇ) ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਖੋਲ ਟੁੱਟੇ ਪਏ ਹਨ,
तुटे खग खोलं ॥
ਮੁਖੰਮਾਰਬੋਲੰ॥
(ਕਿਤੇ ਸੂਰਮੇ) ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮਾਰੋ-ਮਾਰੋ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ।
Somewhere the double-edged swords and helmets lie broken, somewhere the warriors shout “kill, kill”.
मुखं मार बोलं ॥
ਧਕਾਧੀਕਧਕੰ॥
ਕਿਤੇ ਧਕਮਧੱਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ,
धका धीक धकं ॥
ਗਿਰੇਹਕਬਕੰ॥੨੧॥
ਕਿਤੇ ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ ਹੋਏ (ਸੂਰਮੇ) ਡਿਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ॥੨੧॥
Somewhere the warriors are forcefully knocked about and somewhere, being puzzled, they have fallen down. 21.
गिरे हक बकं ॥२१॥
ਦਲੰਦੀਹਗਾਹੰ॥
(ਕਿਤੇ) ਵੱਡਿਆਂ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਲਤਾੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,
दलं दीह गाहं ॥
ਅਧੋਅੰਗਲਾਹੰ॥
(ਕਿਤੇ) ਅੱਧੇ ਅੰਗ ਵਢੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ,
The great army is being trampled and limbs are being chopped into halves.
अधो अंग लाहं ॥
ਪ੍ਰਯੋਘੰਪ੍ਰਹਾਰੰ॥
(ਕਿਤੇ ਵੀਰ) ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਮਾਰਦੇ ਹਨ
प्रयोघं प्रहारं ॥
ਬਕੈਮਾਰਮਾਰੰ॥੨੨॥
ਅਤੇ (ਕਿਤੇ) 'ਮਾਰੋ' 'ਮਾਰੋ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ॥੨੨॥
The long steel maces are struck and the shouts of “kill, kill” are raised.22.
बकै मार मारं ॥२२॥
ਨਦੀਰਕਤਪੂਰੰ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਨਦੀ ਭਰ ਗਈ ਹੈ,
नदी रकत पूरं ॥
ਫਿਰੀਗੈਣਿਹੂਰੰ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਹੂਰਾਂ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ।
The stream of blood is full and the houris walk over the sky.
फिरी गैणि हूरं ॥
ਗਜੇਗੈਣਿਕਾਲੀ॥
ਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਗਜ ਰਹੀ ਹੈ
गजे गैणि काली ॥
ਹਸੀਖਪਰਾਲੀ॥੨੩॥
ਅਤੇ ਖੱਪਰ ਭਰ ਕੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ (ਕਲਜੋਗਣਾਂ) ਹਸਦੀਆਂ ਹਨ ॥੨੩॥
The goddess Kali is thundering in the sky and the vamps are laughing.23.
हसी खपराली ॥२३॥
ਮਹਾਸੂਰਸੋਹੰ॥
ਵੱਡੇ ਸੂਰਮੇ ਸੋਭਦੇ ਹਨ,
महा सूर सोहं ॥
ਮੰਡੇਲੋਹਕ੍ਰੋਹੰ॥
ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
The great warriors equipped with steel and filled with ire look impressive.
मंडे लोह क्रोहं ॥
ਮਹਾਗਰਬਗਜਿਯੰ॥
ਵੱਡੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਜਦੇ ਹਨ
महा गरब गजियं ॥
ਧੁਣੰਮੇਘਲਜਿਯੰ॥੨੪॥
(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ) ਆਵਾਜ਼ (ਸੁਣ ਕੇ) ਬਦਲ ਵੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ॥੨੪॥
They roar with great pride and hearing them, the clouds feel shy.24.
धुणं मेघ लजियं ॥२४॥
ਛਕੇਲੋਹਛਕੰ॥
(ਸੂਰਮੇ) ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਾਜ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ ਸੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ
छके लोह छकं ॥
ਮੁਖੰਮਾਰਬਕੰ॥
ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ 'ਮਾਰੋ' 'ਮਾਰੋ' ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
The warriors are adorned with steel-weapons and shout “kill, kill”.
मुखं मार बकं ॥
ਮੁਖੰਮੁਛਬੰਕੰ॥
(ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ) ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਹਨ
मुखं मुछ बंकं ॥
ਭਿਰੇਛਾਡਸੰਕੰ॥੨੫॥
ਅਤੇ ਨਿਸੰਗ ਹੋ ਕੇ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ॥੨੫॥
They have slanting whiskers on their faces and fight without caring for their life. 25.
भिरे छाड संकं ॥२५॥
ਹਕੰਹਾਕਬਾਜੀ॥
(ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ) ਘੋੜਿਆਂ (ਬਾਜੀ) ਨੂੰ ਹਕ ਕੇ
हकं हाक बाजी ॥
ਘਿਰੀਸੈਣਸਾਜੀ॥
ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ,
There are shouts and the army hath laid the siege.
घिरी सैण साजी ॥
ਚਿਰੇਚਾਰਢੂਕੇ॥
ਚਿੜ੍ਹੇ ਹੋਏ (ਸੂਰਮੇ) ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਢੁਕ ਰਹੇ ਹਨ
चिरे चार ढूके ॥
ਮੁਖੰਮਾਰਕੂਕੇ॥੨੬॥
ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮਾਰੋ-ਮਾਰੋ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ ॥੨੬॥
In great anger the warriors rush from all sides shouting “kill, kill”.26.
मुखं मार कूके ॥२६॥
ਰੁਕੇਸੂਰਸੰਗੰ॥
ਸਾਂਗਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਮੇ ਅਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ,
रुके सूर संगं ॥
ਮਨੋਸਿੰਧੁਗੰਗੰ॥
ਮਾਨੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੋਵੇ।
The warriors are meeting with their lances like the Ganges with the sea.
मनो सिंधु गंगं ॥
ਢਹੇਢਾਲਢਕੰ॥
(ਕਈ) ਢਾਲਾਂ ਦੇ ਓਹਲੇ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ
ढहे ढाल ढकं ॥
ਕ੍ਰਿਪਾਣਕੜਕੰ॥੨੭॥
ਅਤੇ (ਢਾਲ ਉਤੇ ਵਜਣ ਕਾਰਨ) ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੜਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ॥੨੭॥
Many of them under cover of their shields even break the striking swards with cracking sound.27.
क्रिपाण कड़कं ॥२७॥
ਹਕੰਹਾਕਬਾਜੀ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਜਾਂ ਹੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,
हकं हाक बाजी ॥
ਨਚੇਤੁੰਦਤਾਜੀ॥
ਉਹ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਨਚਦੇ ਹਨ।
There are shouts after shouts and the swift-running horses dance.
नचे तुंद ताजी ॥
ਰਸੰਰੁਦ੍ਰਪਾਗੇ॥
(ਸੂਰਮੇ) ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿਚ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ
रसं रुद्र पागे ॥
ਭਿਰੇਰੋਸਜਾਗੇ॥੨੮॥
ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ॥੨੮॥
The warriors are highly ferocious and are fighting with the awakening of anger.28.
भिरे रोस जागे ॥२८॥
ਗਿਰੇਸੁਧਸੇਲੰ॥
ਤਿਖੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ (ਸੂਰਮੇ) ਡਿਗੇ ਪਏ ਹਨ
गिरे सुध सेलं ॥
ਭਈਰੇਲਪੇਲੰ॥
ਅਤੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ) ਧਕਮਧੱਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
The sharp lances have fallen down and there is great knocking.
भई रेल पेलं ॥
ਪਲੰਹਾਰਨਚੇ॥
ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜੀਵ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ
पलंहार नचे ॥
ਰਣੰਬੀਰਮਚੇ॥੨੯॥
ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸੂਰਮੇ ਚਾਉ ਨਾਲ ਜੁਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ॥੨੯॥
The eaters of flesh are dancing and the warriors are engaged in hot war.29.
रणं बीर मचे ॥२९॥
ਹਸੇਮਾਸਹਾਰੀ॥
ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਸ ਰਹੇ ਹਨ
हसे मासहारी ॥
ਨਚੇਭੂਤਭਾਰੀ॥
ਅਤੇ ਵਡੇ ਭੂਤ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ।
The flesh-eating creatures are laughing and the gangs of ghosts are dancing.
नचे भूत भारी ॥
ਮਹਾਢੀਠਢੂਕੇ॥
ਬਹੁਤੇ ਨਿਡਰ (ਯੋਧੇ ਭਿੜਨ ਲਈ) ਉਲ੍ਹਰੇ ਹੋਏ ਹਨ
महा ढीठ ढूके ॥
ਮੁਖੰਮਾਰਕੂਕੇ॥੩੦॥
ਅਤੇ ਮੁਖ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰੋ-ਮਾਰੋ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ ॥੩੦॥
The persistent warriors are moving forward and shouting “kill, kill”.30.
मुखं मार कूके ॥३०॥
ਗਜੈਗੈਣਦੇਵੀ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਗਜ ਰਹੀ ਹੈ
गजै गैण देवी ॥
ਮਹਾਅੰਸਭੇਵੀ॥
ਜੋ ਮਹਾਕਾਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ (ਅਰਥਾਤ ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ)।
That goddess hath roared in the sky, who hath been brought into being by Supreme KAL.
महा अंस भेवी ॥
ਭਲੇਪੂਤਨਾਚੰ॥
ਭੂਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ
भले पूत नाचं ॥
ਰਸੰਰੁਦ੍ਰਰਾਚੰ॥੩੧॥
ਅਤੇ ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹਨ ॥੩੧॥
The ghosts are dancing excitedly and are saturated with great anger.31.
रसं रुद्र राचं ॥३१॥
ਭਿਰੈਬੈਰਰੁਝੈ॥
(ਵੀਰ ਸੈਨਿਕ) ਵੈਰ ਨਾਲ ਭਰੇ-ਪੀਤੇ ਭਿੜ ਰਹੇ
भिरै बैर रुझै ॥
ਮਹਾਜੋਧਜੁਝੈ॥
ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ।
The warriors are fighting with each other because of enmity and the great heroes are falling as martyras.
महा जोध जुझै ॥
ਝੰਡਾਗਡਗਾਢੇ॥
ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਝੰਡੇ ਗਡ ਰਹੇ ਹਨ
झंडा गड गाढे ॥
ਬਜੇਬੈਰਬਾਢੇ॥੩੨॥
ਅਤੇ ਵੈਰ ਵਧਾ ਕੇ ਲਲਕਾਰੇ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ ॥੩੨॥
Fixing their strong banner and with increased enemity they are shouting.32.
बजे बैर बाढे ॥३२॥
ਗਜੰਗਾਹਬਾਧੇ॥
ਸਿਰ ਉਤੇ ਭੂਖਣ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ
गजं गाह बाधे ॥
ਧਨੁਰਬਾਨਸਾਧੇ॥
ਅਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨਾਂ ਸਾਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
They have adorned their head with the ornament and have stretched their bows in their hands.
धनुर बान साधे ॥
ਬਹੇਆਪਮਧੰ॥
ਆਪਸ ਵਿਚ (ਤੀਰ) ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ
बहे आप मधं ॥
ਗਿਰੇਅਧਅਧੰ॥੩੩॥
ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਅੱਧੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਡਿਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ॥੩੩॥
They shoot their arrows confronting the opponents, some of them fall down, having been chopped into halves.33.
गिरे अध अधं ॥३३॥
ਗਜੰਬਾਜਜੁਝੈ॥
ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ
गजं बाज जुझै ॥
ਬਲੀਬੈਰਰੁਝੈ॥
ਅਤੇ ਸੂਰਵੀਰ ਵੀ ਵੈਰ ਵਿਚ ਰੁਝੇ ਹੋਏ ਹਨ।
The elephants and horses are lying dead and the warriors engaged in enmity
बली बैर रुझै ॥
ਨ੍ਰਿਭੈਸਸਤ੍ਰਬਾਹੈ॥
ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ
न्रिभै ससत्र बाहै ॥
ਉਭੈਜੀਤਚਾਹੈ॥੩੪॥
ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ (ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਆਪਣੀ ਹੀ) ਜਿਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ॥੩੪॥
Fearlessly strike their weapons; both sides wish for their victory.34.
उभै जीत चाहै ॥३४॥
ਗਜੇਆਨਿਗਾਜੀ॥
ਅਣਖ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮੇ ਗਜ ਰਹੇ ਹਨ।
गजे आनि गाजी ॥
ਨਚੇਤੁੰਦਤਾਜੀ॥
ਤਿਖੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ।
The warriors are roaring and the swiftly-running horses dance.
नचे तुंद ताजी ॥
ਹਕੰਹਾਕਬਜੀ॥
ਲਲਕਾਰੇ ਤੇ ਲਲਕਾਰਾ ਵਜ ਰਿਹਾ ਹੈ
हकं हाक बजी ॥
ਫਿਰੈਸੈਨਭਜੀ॥੩੫॥
ਅਤੇ ਸੈਨਾ (ਇਧਰ ਉਧਰ) ਭਜੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ ॥੩੫॥
There are shouts and in this way the army is running about. 35.
फिरै सैन भजी ॥३५॥
ਮਦੰਮਤਮਾਤੇ॥
(ਸੂਰਮੇ) ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਮਸਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
मदं मत माते ॥
ਰਸੰਰੁਦ੍ਰਰਾਤੇ॥
ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹਨ।
The warriors are intoxicated with wine and are absorbed in great rage.
रसं रुद्र राते ॥
ਗਜੰਜੂਹਸਾਜੇ॥
ਹਾਥੀ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸਜੇ ਹਨ
गजं जूह साजे ॥
ਭਿਰੇਰੋਸਬਾਜੇ॥੩੬॥
ਅਤੇ ਰੋਸ ਵਧਾ ਕੇ ਭਿੜ ਰਹੇ ਹਨ ॥੩੬॥
The group of elephants are adorned and the warriors are fighting with increased anger. 36.
भिरे रोस बाजे ॥३६॥
ਝਮੀਤੇਜਤੇਗੰ॥
ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ
झमी तेज तेगं ॥
ਘਣੰਬਿਜਬੇਗੰ॥
ਜਿਵੇਂ ਬਦਲਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਾਲ ਹੋਵੇ।
The sharp swords glisten like the flash of lightning in the clouds.
घणं बिज बेगं ॥
ਬਹੈਬਾਰਬੈਰੀ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਇਉਂ ਨਸੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ
बहै बार बैरी ॥
ਜਲੰਜਿਉਗੰਗੈਰੀ॥੩੭॥
ਜਿਉਂ ਜਲ ਉਤੇ ਗੰਗੈਰੀ (ਜਲ ਜੁਲਾਹਾ) ਭਜਿਆ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ॥੩੭॥
The blows are struck on the enemy like the swift-moving water-insect.37.
जलं जिउ गंगैरी ॥३७॥
ਅਪੋਆਪਬਾਹੰ॥
ਆਪਸ ਵਿਚ (ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ) ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
अपो आप बाहं ॥
ਉਭੈਜੀਤਚਾਹੰ॥
ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ (ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ) ਜਿਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
They strike weapons confronting each other; both sides wish for their victory.
उभै जीत चाहं ॥
ਰਸੰਰੁਦ੍ਰਰਾਤੇ॥
ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿਚ ਰਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
रसं रुद्र राते ॥
ਮਹਾਮਤਮਾਤੇ॥੩੮॥
(ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ) ਬਹੁਤ ਮਸਤ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਨ ॥੩੮॥
They are absorbed in violent rage and are highly intoxicated.38.
महा मत माते ॥३८॥
GURBANI.WORLD