ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ:
BHUJANG STANZA
भुजंग प्रयात छंद ॥
ਲਖੈਸਾਹਸੰਗ੍ਰਾਮਜੁਝੇਜੁਝਾਰੰ॥
ਸੰਗੋ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਲੜਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵੀਰ-ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ,
लखै साह संग्राम जुझे जुझारं ॥
ਤਵੰਕੀਟਬਾਣੰਕਮਾਣੰਸੰਭਾਰੰ॥
ਤੁਹਾਡੇ (ਇਸ) ਕੀਟ (ਭਾਵ ਕਵੀ ਨੇ) ਹੱਥ ਵਿਚ ਤੀਰ ਕਮਾਨ ਫੜੀ
When this lowly person saw Shah Sangram falling (while fighting bravely) he held aloft his bow and arrows.
तवं कीट बाणं कमाणं संभारं ॥
ਹਨਿਯੋਏਕਖਾਨੰਖਿਆਲੰਖਤੰਗੰ॥
ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਤ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਇਕ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ
हनियो एक खानं खिआलं खतंगं ॥
ਡਸਿਯੋਸਤ੍ਰਕੋਜਾਨੁਸ੍ਯਾਮੰਭੁਜੰਗੰ॥੨੪॥
ਮਾਨੋ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਨੇ ਡਸ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ॥੨੪॥
He, fixing his gaze on a Khan, shot an arrow, which stung the enemy like a black cobra, who (the Khan) fell down.24.
डसियो सत्र को जानु स्यामं भुजंगं ॥२४॥
ਗਿਰਿਯੋਭੂਮਿਸੋਬਾਣਦੂਜੋਸੰਭਾਰਿਯੋ॥
ਉਹ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਡਿਗ ਪਿਆ (ਅਤੇ ਅਸਾਂ) ਦੂਜਾ ਬਾਣ ਸੰਭਾਲਿਆ
गिरियो भूमि सो बाण दूजो संभारियो ॥
ਮੁਖੰਭੀਖਨੰਖਾਨਕੇਤਾਨਿਮਾਰਿਯੋ॥
ਅਤੇ ਭੀਖਨ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿਚ ਕਸ ਕੇ ਮਾਰਿਆ।
He drew out another arrow and aimed and shot it on the face of Bhikhan Khan.
मुखं भीखनं खान के तानि मारियो ॥
ਭਜਿਯੋਖਾਨਖੂਨੀਰਹਿਯੋਖੇਤਿਤਾਜੀ॥
(ਉਹ) ਖ਼ੂਨਖ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ (ਆਪ ਤਾਂ) ਭਜ ਗਿਆ (ਪਰ ਉਸ ਦਾ) ਘੋੜਾ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਹੀ ਰਿਹਾ।
भजियो खान खूनी रहियो खेति ताजी ॥
ਤਜੇਪ੍ਰਾਣਤੀਜੇਲਗੈਬਾਣਬਾਜੀ॥੨੫॥
(ਸਾਡੇ) ਤੀਜੇ ਬਾਣ ਦੇ ਲਗਣ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ॥੨੫॥
The bloody Khan fled away leaving his horse in the field, who was killed with the third arrow.25.
तजे प्राण तीजे लगै बाण बाजी ॥२५॥
ਛੁਟੀਮੂਰਛਨਾਹਰੀਚੰਦੰਸੰਭਾਰੋ॥
(ਇਤਨੀ ਦੇਰ ਵਿਚ) ਹਰੀ ਚੰਦ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ (ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ) ਸੰਭਾਲਿਆ
छुटी मूरछना हरी चंदं संभारो ॥
ਗਹੇਬਾਣਕਾਮਾਣਭੇਐਚਮਾਰੇ॥
ਅਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਫੜ ਕੇ ਖਿਚ ਖਿਚ ਕੇ ਤੀਰ ਮਾਰਨ ਲਗਿਆ।
After regaining consciousness from the swoon, Hari Chand shot his arrows with unerring aim.
गहे बाण कामाण भे ऐच मारे ॥
ਲਗੇਅੰਗਿਜਾਕੇਰਹੇਨਸੰਭਾਰੰ॥
(ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ) ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ (ਅੰਗ) ਵਿਚ ਲਗੇ, (ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ) ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸਕਿਆ
लगे अंगि जा के रहे न संभारं ॥
ਤਨੰਤਿਆਗਤੇਦੇਵਲੋਕੰਪਧਾਰੰ॥੨੬॥
ਅਤੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸੁਅਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਿਆ ॥੨੬॥
Whosoever was struck, fell down unconscious, and leaving his body, went to the heavenly abode.26.
तनं तिआग ते देव लोकं पधारं ॥२६॥
ਦੁਯੰਬਾਣਖੈਚੇਇਕੰਬਾਰਿਮਾਰੇ॥
(ਉਹ) ਦੋ ਦੋ ਬਾਣ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਖਿਚ ਕੇ ਮਾਰਦਾ ਸੀ
दुयं बाण खैचे इकं बारि मारे ॥
ਬਲੀਬੀਰਬਾਜੀਨਤਾਜੀਬਿਦਾਰੇ॥
ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੂਰਮਿਆਂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
He aimed and shot two arrows at the same time and did not care for the selection of his target.
बली बीर बाजीन ताजी बिदारे ॥
ਜਿਸੈਬਾਨਲਾਗੈਰਹੇਨਸੰਭਾਰੰ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੀਰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ (ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ) ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ
जिसै बान लागै रहे न संभारं ॥
ਤਨੰਬੇਧਿਕੈਤਾਹਿਪਾਰੰਸਿਧਾਰੰ॥੨੭॥
ਅਤੇ (ਤੀਰ) ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪਾਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ॥੨੭॥
Whosoever was struck and pierced by his arrow, went straight to the other world.27.
तनं बेधि कै ताहि पारं सिधारं ॥२७॥
ਸਬੈਸ੍ਵਾਮਿਧਰਮੰਸੁਬੀਰੰਸੰਭਾਰੇ॥
ਸਾਰਿਆ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ।
सबै स्वामि धरमं सु बीरं संभारे ॥
ਡਕੀਡਾਕਣੀਭੂਤਪ੍ਰੇਤੰਬਕਾਰੇ॥
ਡਾਕਣੀਆਂ ਡਕਾਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਭੂਤਾਂ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਡੰਡ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
The warriors remained true to their duty in the field, the witches and ghosts drank blood to their fill and raised shrill voices.
डकी डाकणी भूत प्रेतं बकारे ॥
ਹਸੈਬੀਰਬੈਤਾਲਔਸੁਧਸਿਧੰ॥
ਬੀਰ-ਬੈਤਾਲ ਅਤੇ (ਸ਼ਿਵ ਦੇ) ਸਿੱਧ ਸੇਵਕ ਹਸ ਰਹੇ ਸਨ।
हसै बीर बैताल औ सुध सिधं ॥
ਚਵੀਚਾਵੰਡੀਯੰਉਡੀਗਿਧਬ੍ਰਿਧੰ॥੨੮॥
ਚਾਮੁੰਡੀਆਂ ਚਿਕਾਰੇ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗਿੱਧਾਂ ਉਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ॥੨੮॥
The Birs (heroic spirits), Baitals (ghosts) and Siddhs (adepts) laughed, the witches were talking and huge kites were flying (for meat).28.
चवी चावंडीयं उडी गिध ब्रिधं ॥२८॥
ਹਰੀਚੰਦਕੋਪੇਕਮਾਣੰਸੰਭਾਰੰ॥
ਹਰੀ ਚੰਦ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਫੜਿਆ
हरीचंद कोपे कमाणं संभारं ॥
ਪ੍ਰਥਮਬਾਜੀਯੰਤਾਣਬਾਣੰਪ੍ਰਹਾਰੰ॥
ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਤੀਰ ਦਾ ਵਾਰ ਕਸ ਕੇ (ਸਾਡੇ) ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਕੀਤਾ।
Hari Chand, filled with rage, drew out his bow, he aimed and shot his arrow, which struck my horse.
प्रथम बाजीयं ताण बाणं प्रहारं ॥
ਦੁਤੀਯਤਾਕਕੈਤੀਰਮੋਕੋਚਲਾਯੋ॥
(ਫਿਰ) ਦੂਜਾ ਤੀਰ ਸ਼ਿਸ਼ਤ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਚਲਾਇਆ।
दुतीय ताक कै तीर मो को चलायो ॥
ਰਖਿਓਦਈਵਮੈਕਾਨਿਛ੍ਵੈਕੈਸਿਧਾਯੰ॥੨੯॥
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ (ਅਤੇ ਉਹ ਤੀਰ ਮੇਰੇ) ਕੰਨ ਨੂੰ ਛੋਹ ਕੇ ਲੰਘ ਗਿਆ ॥੨੯॥
He aimed and shot the second arrow towards me, the Lord protected me, his arrow only grazed my ear. 29.
रखिओ दईव मै कानि छ्वै कै सिधायं ॥२९॥
ਤ੍ਰਿਤੀਯਬਾਣਮਾਰਿਯੋਸੁਪੇਟੀਮਝਾਰੰ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਤੀਜਾ ਬਾਣ ਪੇਟੀ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ
त्रितीय बाण मारियो सु पेटी मझारं ॥
ਬਿਧਿਅੰਚਿਲਕਤੰਦੁਆਲਪਾਰੰਪਧਾਰੰ॥
ਜੋ 'ਚਿਲਕਤ' (ਰੇਸ਼ਮੀ ਬਸਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪੇਟੀ ਦੇ ਤਸਮੇ ('ਦੁਆਲ') ਤੋਂ ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
His third arrow penetrated deep into the buckle of my waist-belt.
बिधिअं चिलकतं दुआल पारं पधारं ॥
ਚੁਭੀਚਿੰਚਚਰਮੰਕਛੂਘਾਇਨਆਯੰ॥
(ਉਸ ਦੀ) ਚੁੰਜ ਤਵੱਚਾ ਵਿਚ ਚੁਭੀ ਪਰ ਕੋਈ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨਾ ਹੋਇਆ।
चुभी चिंच चरमं कछू घाइ न आयं ॥
ਕਲੰਕੇਵਲੰਜਾਨਦਾਸੰਬਚਾਯੰ॥੩੦॥
ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ (ਕਲੰ) ਨੇ (ਆਪਣੇ) ਦਾਸ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ॥੩੦॥
Its edge touched the body, but did not caused a wound, the Lord saved his servent.30.
कलं केवलं जान दासं बचायं ॥३०॥
GURBANI.WORLD