ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ:
BHUJANG PRAYAAT STANZA
भुजंग प्रयात छंद ॥
ਤਹਾਸਾਹਸ੍ਰੀਸਾਹਸੰਗ੍ਰਾਮਕੋਪੇ॥
ਉਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਸੰਗੋ ਸ਼ਾਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਗਏ
तहा साह स्रीसाह संग्राम कोपे ॥
ਪੰਚੋਬੀਰਬੰਕੇਪ੍ਰਿਥੀਪਾਇਰੋਪੇ॥
ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਭਰਾਵਾਂ (ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ) ਨੇ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਪੈਰ ਜਮਾ ਦਿੱਤੇ (ਅਰਥਾਤ ਯੁੱਧ ਲਈ ਡਟ ਗਏ)।
There Sri Shah (Sango Shah) become enraged and all the five warriors stood firmly in the battlefield.
पंचो बीर बंके प्रिथी पाइ रोपे ॥
ਹਠੀਜੀਤਮਲੰਸੁਗਾਜੀਗੁਲਾਬੰ॥
ਜੀਤ ਮਲ ਹਠੀ ਯੋਧਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ (ਰਾਇ) ਪਰਮ ਸੂਰਮਾ ਸੀ।
हठी जीतमलं सु गाजी गुलाबं ॥
ਰਣੰਦੇਖੀਐਰੰਗਰੂਪੰਸਹਾਬੰ॥੪॥
ਯੁੱਧ ਦਾ ਰੰਗ ਵੇਖ ਕੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਲਾਲੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ॥੪॥
Including the tenacious Jit Mal and the desparate hero Gulab, whose faces were red with ire, in the field.4.
रणं देखीऐ रंग रूपं सहाबं ॥४॥
ਹਠਿਯੋਮਾਹਰੀਚੰਦਯੰਗੰਗਰਾਮੰ॥
ਮਾਹਰੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਡਟ ਕੇ ਲੜੇ,
हठियो माहरीचंदयं गंगरामं ॥
ਜਿਨੇਕਿਤੀਯੰਜਿਤੀਯੰਫੌਜਤਾਮੰ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਤਨੀਆਂ ਹੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿਤ ਕੇ (ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ) ਖਾਜਾ (ਤਾਮ) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
The persistent Mahari Chand and Ganga Ram, who had defeated lot of forces.
जिने कितीयं जितीयं फौज तामं ॥
ਕੁਪੇਲਾਲਚੰਦੰਕੀਏਲਾਲਰੂਪੰ॥
ਲਾਲ ਚੰਦ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੂਹੇ-ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ
कुपे लाल चंदं कीए लाल रूपं ॥
ਜਿਨੈਗੰਜੀਯੰਗਰਬਸਿੰਘਅਨੂਪੰ॥੫॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੂਪਮ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ॥੫॥
Lal Chand was red with anger, who had shattered pride of several lion-like heroes.5.
जिनै गंजीयं गरब सिंघ अनूपं ॥५॥
ਕੁਪਿਯੋਮਾਹਰੂਕਾਹਰੂਰੂਪਧਾਰੇ॥
ਮਾਹਰੀ ਚੰਦ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ
कुपियो माहरू काहरू रूप धारे ॥
ਜਿਨੈਖਾਨਖਾਵੀਨੀਯੰਖੇਤਮਾਰੇ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਖਬੀ ਖ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
Maharu got enraged and with frightening expression killed brave Khans in the battlefield.
जिनै खान खावीनीयं खेत मारे ॥
ਕੁਪਿਓਦੇਵਤੇਸੰਦਯਾਰਾਮਜੁਧੰ॥
ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦਯਾ ਰਾਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ
कुपिओ देवतेसं दयाराम जुधं ॥
ਕੀਯੰਦ੍ਰੋਣਕੀਜਿਉਮਹਾਜੁਧਸੁਧੰ॥੬॥
ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਵਰਗਾ (ਭਿਆਨਕ) ਯੁੱਧ ਮਚਾਇਆ ॥੬॥
The godly Daya Ram, filled with great ire, fought very heroically in the field like Dronacharya.6.
कीयं द्रोण की जिउ महा जुध सुधं ॥६॥
ਕ੍ਰਿਪਾਲਕੋਪੀਯੰਕੁਤਕੋਸੰਭਾਰੀ॥
(ਮਹੰਤ) ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਾਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਟਾ ਸੰਭਾਲਿਆ
क्रिपाल कोपीयं कुतको संभारी ॥
ਹਠੀਖਾਨਹਯਾਤਕੇਸੀਸਝਾਰੀ॥
ਅਤੇ ਹਠਵਾਨ ਨੇ ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਝਾੜ ਦਿੱਤਾ
Kirpal in rage, rushed with his mace and struck it on the head of the tenacious Hayaat Khan.
हठी खान हयात के सीस झारी ॥
ਉਠੀਛਿਛਿਇਛੰਕਢਾਮੇਝਜੋਰੰ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ (ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ ਦੀ) ਮਿਝ ਕਢ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਛਿਟਾਂ ਇੰਜ ਉਠੀਆਂ
उठी छिछि इछं कढा मेझ जोरं ॥
ਮਨੋਮਾਖਨੰਮਟਕੀਕਾਨ੍ਹਫੋਰੰ॥੭॥
ਮਾਨੋ ਕਾਨ੍ਹ ਨੇ ਮੱਖਣ ਦੀ ਮਟਕੀ ਭੰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ॥੭॥
With all his might, he caused the marrow flow out of his head, which splashed like the butter spattering out of the pitcher of butter broken by lord Krishan.7.
मनो माखनं मटकी कान्ह फोरं ॥७॥
ਤਹਾਨੰਦਚੰਦੰਕੀਯੋਕੋਪਭਾਰੋ॥
ਉਥੇ (ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਦੀਵਾਨ) ਨੰਦ ਚੰਦ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ
तहा नंद चंदं कीयो कोप भारो ॥
ਲਗਾਈਬਰਛੀਕ੍ਰਿਪਾਣੰਸੰਭਾਰੋ॥
ਅਤੇ ਬਰਛੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।
Then Namd Chand, in fierce rage, wielding his sword struck it with force.
लगाई बरछी क्रिपाणं संभारो ॥
ਤੁਟੀਤੇਗਤ੍ਰਿਖੀਕਢੇਜਮਦਢੰ॥
(ਲੜਦਿਆਂ ਲੜਦਿਆਂ) ਤਿਖੀ ਤਲਵਾਰ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਟਾਰ ਕਢ ਲਈ।
तुटी तेग त्रिखी कढे जमदढं ॥
ਹਠੀਰਾਖੀਯੰਲਜਬੰਸੰਸਨਢੰ॥੮॥
(ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ) ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੂਰਮੇ ਨੇ ਸੋਢੀ ਬੰਸ ਦੀ ਲਾਜ ਰਖ ਲਈ ॥੮॥
But it broke. Then he drew his dagger and the tenacious warrior saved the honour of the Sodhi clan.8.
हठी राखीयं लज बंसं सनढं ॥८॥
ਤਹਾਮਾਤਲੇਯੰਕ੍ਰਿਪਾਲੰਕ੍ਰੁਧੰ॥
ਤਦੋਂ ਮਾਮਾ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ
तहा मातलेयं क्रिपालं क्रुधं ॥
ਛਕਿਯੋਛੋਭਛਤ੍ਰੀਕਰਿਯੋਜੁਧਸੁਧੰ॥
ਅਤੇ ਛਾਤ੍ਰ-ਤੇਜ ਵਿਚ ਰੰਗੀਜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
Then the Maternal uncle Kirpal, in great ire, manifested the war-feats like a true Kshatriya.
छकियो छोभ छत्री करियो जुध सुधं ॥
ਸਹੇਦੇਹਆਪੰਮਹਾਬੀਰਬਾਣੰ॥
ਉਸ ਮਹਾ ਬੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਉਤੇ ਬਾਣ ਸਹਾਰੇ
सहे देह आपं महाबीर बाणं ॥
ਕਰਿਯੋਖਾਨਬਾਨੀਨਖਾਲੀਪਲਾਣੰ॥੯॥
ਪਰ ਬਾਂਕੇ ਖ਼ਾਨਾਂ ਦੇ (ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ) ਕਾਠੀਆਂ (ਸਵਾਰਾਂ ਤੋਂ) ਸਖਣੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ॥੯॥
The great hero was struck by an arrow, but he caused the brave Khan to fall from the saddle.9.
करियो खान बानीन खाली पलाणं ॥९॥
ਹਠਿਯੋਸਾਹਿਬੰਚੰਦਖੇਤੰਖਤ੍ਰਿਆਣੰ॥
ਹਠੀ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਪੂਰੇ ਛਾਤ੍ਰ-ਪੁਣੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ (ਵਿਚ ਲੜਿਆ ਅਤੇ)
हठियो साहिबं चंद खेतं खत्रिआणं ॥
ਹਨੇਖਾਨਖੂਨੀਖੁਰਾਸਾਨਭਾਨੰ॥
ਖੁਰਾਸਾਨ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨਖਾਰ ਖ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
Sahib Chand, the valiant Kshatriya, killed a bloody Khan of Khorasan.
हने खान खूनी खुरासान भानं ॥
ਤਹਾਬੀਰਬੰਕੇਭਲੀਭਾਂਤਿਮਾਰੇ॥
ਉਥੇ ਬਾਂਕੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
तहा बीर बंके भली भांति मारे ॥
ਬਚੇਪ੍ਰਾਨਲੈਕੇਸਿਪਾਹੀਸਿਧਾਰੇ॥੧੦॥
(ਕੇਵਲ ਉਹੀ) ਬਚੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਕੇ ਭਜ ਗਏ ॥੧੦॥
He slew several graceful warriors, with full force the soldiers who survived, fled away in order to save their lives.10.
बचे प्रान लै के सिपाही सिधारे ॥१०॥
ਤਹਾਸਾਹਸੰਗ੍ਰਾਮਕੀਨੇਅਖਾਰੇ॥
ਉਥੇ ਸੰਗੋ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਯੁੱਧ (ਦੇ ਕਰਤਬ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ) ਅਖਾੜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ
तहा साह संग्राम कीने अखारे ॥
ਘਨੇਖੇਤਮੋਖਾਨਖੂਨੀਲਤਾਰੇ॥
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖ਼ੂਨਖ਼ਾਰ ਪਠਾਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਧ ਦਿੱਤਾ।
There (Sango) Shah exhibited his acts of bravery in the battlefield and trampled under feet many bloody Khans.
घने खेत मो खान खूनी लतारे ॥
ਨ੍ਰਿਪੰਗੋਪਲਾਯੰਖਰੋਖੇਤਗਾਜੈ॥
(ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੁਲੇਰੀਆ) ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਖੜੋ ਕੇ ਗਜ ਰਿਹਾ ਸੀ
न्रिपं गोपलायं खरो खेत गाजै ॥
ਮ੍ਰਿਗਾਝੁੰਡਮਧਿਯੰਮਨੋਸਿੰਘਰਾਜੇ॥੧੧॥
ਮਾਨੋ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਸੋਭ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ॥੧੧॥
Gopal, the king of Guleria, stood firmly in the field and roared like a lion amidst a herd of deers.11.
म्रिगा झुंड मधियं मनो सिंघ राजे ॥११॥
ਤਹਾਏਕਬੀਰੰਹਰੀਚੰਦਕੋਪ੍ਯੋ॥
ਉਦੋਂ ਇਕ ਸੂਰਮੇ ਹਰੀ ਚੰਦ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ
तहा एक बीरं हरी चंद कोप्यो ॥
ਭਲੀਭਾਂਤਿਸੋਖੇਤਮੋਪਾਵਰੋਪ੍ਯੋ॥
ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਪੈਰ ਗਡ ਦਿੱਤੇ।
There in great fury, a warrior Hari Chand, very skillfully took position in the battlefield.
भली भांति सो खेत मो पाव रोप्यो ॥
ਮਹਾਕ੍ਰੋਧਕੇਤੀਰਤੀਖੇਪ੍ਰਹਾਰੇ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਤਿਖੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ
महा क्रोध के तीर तीखे प्रहारे ॥
ਲਗੈਜੌਨਿਕੇਤਾਹਿਪਾਰੈਪਧਾਰੇ॥੧੨॥
ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗੇ ਉਹ (ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ) ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ ॥੧੨॥
He discharged sharp arrows in great rage and whosoever was struck, left for the other world.12.
लगै जौनि के ताहि पारै पधारे ॥१२॥
GURBANI.WORLD